• London

  • Beirut

  • Moscow

  • Los Angeles

  • Paris

  • Sydney

  • Toronto

ՌԱԿ-ի Երախտաւորները. Ալպերթ Ուզունեան

05.11.2018   00:17

Ալպերթ Ուզունեան

Հալէպ, 1922 – Լոս Անճելըս, 2003

ԱՐԱ ԱՀԱՐՈՆԵԱՆ

«Զարթօնք»ի Երէց Աշխատակից

 

Երախտաւոր Ուզունեան ծնած է Հալէպ՝ 20 Հոկտեմբեր 1922-ին, չորրորդ զաւակը դառնալով Խորէն Ուզունեանի եւ Էլիզա Թապագեանի ութ զաւակներուն։ Հայրը՝ Խորէն, Մեծ Եղեռնէն ետք Այնթապի բարեկեցիկ կենցաղը լքելով հաստատուած է Հալէպ, ուր որպէս գորգի արհեստավարժ մասնագէտ կարճ ժամանակի մէջ ճանչցուած է այդ արհեստով։ Իսկ Ալպերթի մեծ հայրը՝ Յարութիւնը (ծանօթ որպէս Արթին), յայտնի դասատու էր Այնթապի քոլէճէն ներս։

Փոքրիկն Ալպերթ իր նախնական ուսումը ստանալէ ետք տեղական վարժարանին մէջ, բարձրագոյն ուսման համար կը յաճախէ Ալեփփօ քոլէճ, ծանօթանալով անգլերէն լեզուին ու մասնաւոր հետաքրքրութիւն ցուցաբերելով առեւտրական նիւթերու հանդէպ։

Քոլէճ յաճախած շրջանին, ան իր հօր արհեստանոցէն ներս, իր ազատ ժամերուն օգտակար կը դառնար անոր։ Հալէպի հետզհետէ կազմաւորուող գաղութէն ներս, Ալպերթի հասակակից երիտասարդներուն համար գոյութիւն ունէր մշակութային ու գրական եռուզեռ մը։ Այս շրջանին իր գրական հակումները կ՚առաջնորդեն զինք որ հեղինակէ քերթուածներ, ու իր մտերիմները կը դառնան Ստեփան Ալաջաջեանը (Խորհրդային Հայաստանի Գրողներու Միութեան քարտուղար) եւ Զարեհ Մելքոնեանը (յայտնի բանաստեղծ ու երկարամեայ դաստիարակ)։

1943-ին Ալպերթ պիտի կորսնցնէր հայրը, ու ինք ուսումը չաւարտած պիտի ստանձնէր իր հօր արհեստանոցը։ Ասպարէզ մը, որ ժառանգելէ բացի պիտի դառնար երախտաւորին համար պայծառ բարօրութիւն կերտելու բարձունք։

1946-47 տարիներու ազգահաւաքի՝ ներգաղթի ընթացքին, սուրիահայ բազմաթիւ ընտանիքներ կը ներգաղթեն հայրենիք ու Հալէպը տակաւին կը մնայ արաբական աշխարհի հայկական գաղութներուն բաբախուն սիրտը, Բերիոյ թեմի առաջնորդարանով, հայկական վարժարաններով, ինչպէս նաեւ ազգային հասարակական կեանքի կարեւոր կառոյցներով, մարզական ու երիտասարդական միութիւններով։ Ուզունեանի համար հալէպահայութեան այս եռուզեռը խանդավառ կը պահէ զինք որ անմասն չմնայ գաղութահայ կեանքին իր մասնակցութիւնը բերելէ, մանաւանդ մասնակից դառնալով Բարեգործականի հայրենասիրական ծրագիրներուն։

***

1954-ին կեանքի ընկեր կ՚ընտրէ Լիբանան հաստատուած այլ այնթապցի Ուզունեան ընտանիքի դուստրը՝ Ռոզմէրին ու անոնք կը բախտաւորուին մանչ զաւակով մը՝ Ռոպերթ։

1959-ին Ուզունեանները կ՚որոշեն տեղափոխուիլ Միացեալ Նահանգներ, ուր արդէն տարիներ առաջ եկած էին իրենց ընտանեկան հարազատները։

Լոս Անճելըս հաստատուելէ ետք, Ալպերթ կը շարունակէ իր մասնագիտութիւնը ի սպաս դնել ծանօթ ամերիկեան գորգի վաճառատուներու մօտ, նոյն ատեն ծանօթանալով տեղական շուկային։

1962-ին Ուզունեանները կը բախտաւորուին աղջիկ զաւակով մը՝ Տայանա։

1966-ին Ալպերթ Ուզունեան գորգի մասնագիտութեամբ ու արհեստավարժ հմտութեամբ կը ձեռնարկէ տէրը դառնալ Persian Rug Cleaning Co. հաստատութեան, եւ որպէս մասնագիտական կառոյց կարճ ժամանակի մէջ կ՚ունենայ իր յաջողութիւնները։

Երախտաւորը Միացեալ Նահանգներ հաստատուելէ ետք, մուտք կը գործէ Լոս Անճելըսի հասարակական կեանքէն ներս ու կ՚անդամագրուի Ս. Յակոբ Հայց. առաքելական եկեղեցւոյ։ 1961-ին կ՚անցնի Ռամկավար Ազատական Կուսակցութեան շարքերը, որուն կեդրոնը Ֆրեզնօ էր, ՌԱԿ Արեւմտեան Ամերիկայի Շրջանային վարչութեամբ եւ «Նոր Օր» եռօրեայ պաշտօնաթերթով։ ՌԱԿ այդ տարիներուն ունէր զոյգ ակումբներ Մեծն Լոս Անճելըսի շրջանէն ներս։ Ալպերթ Ուզունեան իր աշխոյժ մասնակցութիւնը կը բերէ տեղական մարմիններու մէջ, առաջին հերթին Ս. Յակոբ եկեղեցւոյ երիտասարդական մշակութային կառոյցի թատերական ծրագիրներուն օժանդակելով եւ մասնակցելով։ Ապա, վարչական անդամ կը դառնայ Բարեգործականի Լոս Անճելըսի մասնաճիւղին, ան արդէն անդամագրուած էր ՀԲԸՄին Հալէպ գտնուած շրջանին։

Երախտաւոր ընկերը իր գրական մասնակցութիւնը կը շարունակէ, մասնակից դառնալով Լոս Անճելըսի ատենոյ մշակութային ու գրական վերելքին, ինչպէս նաեւ յետագային մաս կազմելով տեղւոյն Թէքէեան Մշակութային Միութեան հիմնադիր ժողովին՝ 1969-ին։

Ուզունեանի համար կարեւոր կը դառնայ ՌԱԿ Լոս Անճելըսի Փափազեան ակումբի հասարակական գործունէութիւնը։ 1966-ին կը ստանձնէ ակումբին ատենապետութեան պաշտօնը, երբ արդէն 1964-ին շրջանակի պաշտօնաթերթ «Նոր Օր» եռօրեան Ֆրեզնոյէն տեղափոխուած էր Լոս Անճելըս, ուր համայնքային աշխուժութիւն մը գոյութիւն ունէր, մանաւանդ երբ 1968-ին Մոնթէպելլօ քաղաքի բարձունքին պիտի կանգնէր Հայոց Ցեղասպանութեան զոհերուն նուիրուած յուշարձանը։

1973-ին Ուզունեան կը դառնայ անդամ ՌԱԿ Արեւմտեան Ամերիկայի Շրջանային վարչութեան, ու իր ձեռներէց մասնակցութեամբ կը սատարէ պաշտօնաթերթին արդիականացման։ Իր անվերապահ մասնակցութիւնը կը բերէ նաեւ «Նոր Օր»ի նոր շէնքի գնման աշխատանքներուն՝ Պեւըրլի պողոտային վրայ, որ աւելի քան տասնամեակ մը պիտի ծառայէր ՌԱԿ-ի շրջանակի գործունէութեան։

1980-ին Ալպերթ Ուզունեան իր խանդավառ մասնակցութիւնը կը բերէ ԹՄՄ Տիգրանեան ամէնօրեայ վարժարանի շինութեան յանձնախումբին, որ իր դռները պիտի բանար 1981-ի Սեպտեմբերին։ Ուզունեան կը հանդիսանայ վարժարանի հոգաբարձութեան անդամ ու կը ծառայէ երկար տարիներ։

ՌԱԿ Արեւմտեան Ամերիկայի Շրջանային վարչութենէն ներս, այս շրջանին կ՚որոնէ «Նոր Օր»ը բարեսիրական հիմնարկութիւն դարձնելու ծրագիրը, ու կը ձեռնարկէ հանգանակութիւն կատարել իր տան մէջ, հանգանակելով շօշափելի գումար մը, որ յետագային պիտի ծառայէր խթան, Կլենտէյլի մէջ եկամտաբեր կալուածի մը գնման համար։

1982-ին կը դառնայ պատգամաւոր ՌԱԿ ԺԶ. ընդհանուր պատգամաւորական ժողովին, ներկայացնելու Արեւմտեան Ամերիկայի շրջանակը, Լառնաքայի մէջ գումարուած ժողովին։ Նոյն տարուան Յունիսին դառնալով ատենապետը ՌԱԿ Արեւմտեան Ամերիկայի Շրջանային վարչութեան, այդ կազմի ատենադպիրի պաշտօնը կը յանձնէ այս տողերու հեղինակին։

Երախտաւորի երկամեայ ատենապետութեան շրջանին, ՌԱԿ Արեւմտեան Ամերիկայի շրջանակէն ներս զարկ տրուեցաւ շրջանակի ակումբներուն, օժտելով զանոնք երիտասարդ առաջնորդներով։ Ինչպէս նաեւ կազմաւորուեցաւ Արմենական Երիտասարդական Շարժումը, որ կարճ ժամանակի մէջ աշխոյժ գործունէութիւն ծաւալեց ու հետագային ալ հիւսիսային Ամերիկայի տարբեր գաղութներու մէջ ունեցաւ միաւորներ։

Այս ժամանակաշրջանին երախտաւորը իր անվերապահ ներդրումը կը կատարէր ԹՄՄ Արշակ Տիգրանեան վարժարանի վերելքին սատարելով։ Ալպերթ եւ Ռոզմէրի Ուզունեաններու բարերարութեամբ անուանուած էր վարժարանի Առաջին դասարանը, որ 1984-ին տուաւ նախակրթական իր առաջին հունձքը։ Ուզունեաններուն համար Տիգրանեան վարժարանը դարձած էր իրենց երկրորդ բնակարանը, ու ամէն առիթով սատար կը հանդիսանային վարժարանի վերելքին։

1986-ին երախտաւորը արժանացաւ ՌԱԿի վաստակաւորի շքանշանին, իր բազմամեայ կուսակցական ծառայութեան համար, ՌԱԿի 65-ամեակի հանդիսութեան ընթացքին։

Առողջական իր վիճակը սկսած էր զինք հեռու պահել հասարակական կեանքի առօրեայէն, բայց Ուզունեան շրջան մը բաւարարուեցաւ իր գրական ներդրումը կատարել ու իր ազգային կեանքի յուշերը ամփոփել՝ գաղթաշխարհի մամուլին թղթակցելով։ Յատկանշական եղաւ Ալպերթ Ուզունեանի կողմէ զանազան ընդունելութիւնները՝ ի պատիւ հայրենի մտաւորականներու եւ արուեստի գործիչներու։

1996-ին դարձեալ երախտաւորը պիտի ընտրուէր ատենապետ ՌԱԿ Արեւմտեան Ամերիկայի Շրջանային վարչութեան, բայց 10 օրեր ետք սրտի տագնապի հետեւանքով այդ պաշտօնը վստահուեցաւ այս տողերը արձանագրողին։

2000 թուականի աշնան, ԹՄՄ Միացեալ Նահանգներու եւ Գանատայի պատգամաւորական ժողովի առընթեր,– որ կը գումարուէր Լոս Անճելըսի մէջ,– յատուկ հանդիսութեան ընթացքին, որպէս բարերար Ալպերթ Ուզունեան արժանացաւ ԹՄՄ-ի պատուոյ անդամի շքանշանին։

2003-ի Յուլիս 3-ին երախտաւորը յաւիտեան իր աչքերը պիտի փակէր 81 տարեկան հասակին, ՌԱԿ Արեւմտեան Ամերիկայի շրջանակէն ներս իր անսակարկ ներդրումը կատարած հայ մարդու բաւականութեամբ։

 

 

 

 

Share Button

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Լրատուութեան գործընկեր