• London

  • Beirut

  • Moscow

  • Los Angeles

  • Paris

  • Sydney

  • Toronto

Այսպէ’ս Ճանչցայ Հայաստանի Հայր, Մեծ Նահատակ Կարէն Սերոբի Տեմիրճեանը (1977-1999թթ.)

02.11.2016   08:37

*ՀԱՄՕ ՄՈՍԿՈՖԵԱՆ*

Քանի մը օր առաջ, մայր հայրենիքը եւ հայ ժողովուրդը ոգեկոչեց 1999ի Հոկտեմբեր 27ի եղեռնագործութիւնը, ձեռամբ երիցս նզովեալ Նայիրի Յունանեանի ու իր ոճրագործներուն, դրդմամբ՝ փառքի եւ թալանի անյագ տենչի տառապող ու «անյայտ» ղեկավարներու, որոնք անպայմանօրէն իրենց պատիժը պիտի կրեն մերօրեայ նեմեսիսներու ձեռամբ…

Այդ ահաւոր օրերու որպէս վկան ու տեղի ունեցած պատմական իրադարձութիւնները գրի առնող-լուսանկարող սփիւռքահայ լրագրող, անկարելի էր, որ այսօր չանդրադառնար այն մեծագոյն կորուստին մասին, որ կը կոչուի Կարէն Սերոբի Տեմիրճեան: Ուսանողութեան օրերէն զինք ճանչնալով որպէս Հայաստանի հայր, մինչեւ դէպի Պանթէոն յաւիտենական երթը, հարիւր հազարաւոր խելացնոր հայրենակիցներ իրենց արցունքը աչքերուն կը գոռային .- «Գետինը մտնես, եկար  բոլորին գլուխը կերար, Կարէն Սերոբիչի արիւնը քու վզիդ…»

1974ին Հայաստանի կոմունիստական կուսակցութեան բարձրագոյն  պաշտօնը ստանալէն տարի մը առաջ, Կարէն Տեմիրճեան հայրենի պատուիրակութեամբ կը հիւրընկալուի Պէյրութ եւ ինչպէս կ’ըսուի՝ հիւր կ’ըլլայ երջանկայիշատակ Գէորգ ծայրագոյն վարդապետին տունը..: Ապա, վերադառնալով մայր հայրենիք, կը յաջողի «գահընկէց ընել» նոյնիքն լեռնից Պրէժն եւ «Ցար»ին հարազատ «անձ»՝ Անտոն « Պրիլիանթովիչ» Քոչինեանը՝ կարգ ու կանոնի հրաւիրելով բոլորը: Ինքն է որ աւարտին կը հասցնէ Երեւանի մեթրոյին կառուցումը,  Արփա-Սեւան փապուղին, կը կառուցէ իր անունով կոչուած Կարէն Տեմիրճեան մարզահամերգային համալիրը եւ բազմաթիւ այլ կառոյցներ՝ ինչպէս 1980ին, Մոսկուայի ողիմպիական խաղերուն համար «յստակ» կառուցուած, իր ժամանակին լաւագոյններէն՝ Զուարթնոց միջազգային օդակայանը:

1976-78 տարիներուն մայր հայրենիքի մէջ որպէս ուսանող ՝ ականատես կ’ըլլայի շուրջ մէկ միլիոն հայ թէ օտար զբօսաշրջիկներու, որոնք կ’ողողէին քաղաքամայր Երեւանի փողոցները, Հայաստանի տեսարժան վայրերը: Այդ տարիներուն, Սարդարապատի հերոսամարտի յուշակոթողին անձնապէս ներկայ եղաւ Ազրպէյճանի կոմունիստական կուսակցութեան քարտուղար Հեյտար Ալիեւ, որ ըստ տարածուած քուլիսային լուրերուն, ապտակուած էր Կարէն Տեմիրճեանի կողմէ, Գրեմլէնի մէջ իսկ…: Յետոյ, երբ 90ական թուականներուն վերադարձաւ մեծ քաղաքականութիւն եւ իր Հայաստանի նախագահ դառնալը վիժեցուեցաւ հանրածանօթ շրջանակներու կողմէ՝ կ’ըսէին թէ իր անձնական հեղինակութեան եւ կապերով վերջնական խաղաղութեան համաձայնագիր պիտի կնքէրեց Հեյտար Ալիեւի հետ, եթէ «ձգէին» որ ՀՀ նախագահ դառնար…

Իր փառքի օրերն էին, Խ.Հայաստանի օրերու փառահեղ Մայիս մէկեան շքերթի օրերը. առաջին անգամ տեսանք զինք, հո’ն Լենինի անուան հրապարակի պատուանդանին կանգնած՝ կ’ողջունէր նաեւ սփիւռքահայ ուսանողները…: Այդ նոյնը, այս անգամ փայտաշէն պատուանդանին վրայ, 1999ի Սեպտեմբեր 21ին, Հայաստանի 3րդ հանրապետութեան անկախութեան պատմական շքերթին կողքին, հպարտօրէն հայոց բանակի զինատեսակները դիտող սպարապետ Վազգէն Սարգսեան (որ հայ ժողովուրդի ռուս զաւակ Մարաջախտ Փաւել Կրաչովէն մեր 1 միլիառ տոլարի «նուէր» զէնք ձեռք բերած էր…)

Իսկ միւս կողմէ, դէմքի անզուսպ ծամածռութիւններով «Հայաստանի միակ տղամարդ», ժողովուրդին ակնարկած «գլուխ ուտող» նախագահ Ռոպերթ Քոչարեան…: Վերածնող Հայաստանի բարձրագոյն օրը, որ դժբախտաբար, Սփիւռք-Հայաստան աննախադէպ խորհրդաժողովէն ետք, պիտի յանգէր Հոկտեմբեր 27ի եղեռնագործութեամբ, Ամենայն հայոց կաթողիկոսի ընտրութեան օրը…:

Իր նահատակութենէն քանի մը տարի առաջ, սփիւռքահայ պատուիրակութեամբ այցելեցինք «հայ էլեկտրօ» գործարան: Մէկ առ մէկ յիշեց, մանաւանդ «Սփիւռքի մայրաքաղաք» Պէյրութի բոլոր հայ ղեկավարները, որոնց ընդունած եւ պատուած  էր 70-80ական թուականներուն, երբ Հայաստանի հայրն էր… Ապա, քանի մը ամիս ետք, Երեւանի Չեխովի անուան դպրոցի մուտքին, որպէս ընկերակից ունենալով սիրասուն թոռնուհին եւ որդին՝ Ստեփան Տեմիրճեանը, իր ընտրական ձայնը տուաւ ՀՀ նախագահի ընտրութեան: Մինչ այդ Հայաստան պետական օփերային առջեւ «ազատութեան հրապարակի համաժողովրդային ելոյթներուն, ամբո՜ղջ Հայաստանը խուռներամ եկած էին զինք ունկնդրելու եւ կողքին կանգնելու. «Ես Տեմիրճեանն եմ, վերադարձած եմ ժողովուրդ ճան», յուզուած ու ժպտադէմ կ’ըսէր Հայաստանի հայրը, իսկ օտարերկրեայ լրագրողներու իսկ վկայութեամբ, մեր աչքին առջեւ, ժողովուրդը կը ծնրադրէր Կարէն Տեմիրճեանին դէմը ու … կօշիկները կը համբուրէր… Սակայն Հայաստանի փրկութեան յոյսը պիտի գար աւելի ուշ, երբ իր «խաւար միտքը լուսաւորելու» զարթօնքով՝ սպարապետ Վազգէն Սարգսեան Հայաստանի հօր յանձնեց ՀՀ Ազգային ժողովի նախագահի պաշտօնը, ուր մնաց մինչեւ եղեռնագործութեան օրը: Աշխարհահռչակ ծանրաբարձ Եուրիկ Վարդանեանի մեզի շնորհած 2007ի հարցազրոյցին ընթացքին, Լոս Անճելըսի մէջ, հետեւեալ «մարգարէական» խօսքերը ըսաւ.- երբ տեսան որ Հայաստանը պիտի փրկուի՝ սպանեցին Կարէն Տեմիրճեանը…:  Մեծ նահատակը նաեւ Եուրիկ Վարդանեանի հարսանիքի «քաւոր»ն էր, փառքի օրերուն:

Իր անարգ սպանութենէն օր մը առաջ միայն, պետական օփերայի եւ պալէտի թատրոնին մէջ տեղի ունեցած համերգէն ետք, Արամ Խաչատուրեանի տան մօտ գտնուող բնակարանը հետիոտն, առանց թիկնապահի գացող Կարէն Սերոբիչին հանդիպեցայ ու յիշեցուցի, թէ արդեօք չի՞ վախնար մինակ. իր հիանալի ժպիտով ըսաւ.- տղա’յ ճան, ես Կարէն Տեմիրճեանն եմ…:

Սակայն Հոկտեմբեր 27ի եղեռնագործութենէ ետք, իմացանք թէ զրահաշապիկ հագած է եւ Նայիրի Յունանեան այն իմանալով՝ կրակած է Կարէն Տեմիրճեանի դէմքին… իսկ թէ ինչպէ՞ս օր ու ցերեկով, ծանր գնդացիրներով զինուած այս ոճրագործները ՀՀ Ազգային Ժողովի դահլիճ մուտք գործած են, մինչ Հայաստան այդ օրերուն փողոցի վարորդն ու դպրոցականը գիտէին իսկական հեղինակները:

Հայաստանի պատմութիւնը թերեւս այսպիսի համազգային յուղարկաւորութիւն չէր տեսած…: Կորուստը շա՜տ մեծ էր եւ անտանելի: Սակայն մեր հանդիպումներն ու հարցազրոյցները թէ՛Ստեփան Տեմիրճեանին թէ՛ այրի տիկին Ռիմա Տեմիրճեանին հետ շարունակուեցան Հայաստանի ժողովրդային կուսակցութեան կեդրոնատեղիին եւ Կարէն Տեմիրճեանի անուան թանգարանին մէջ: Ազնուական ու նուիրեալ հայրենասէր ընտանիք մը, զորս մինչեւ այսօր ժողովուրդը կը սիրէ ու կը յարգէ:

Փառք ու պատիւ Հայաստանի հօր անմահ յիշատակին:

 

Share Button

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Լրատուութեան գործընկեր