• London

  • Beirut

  • Moscow

  • Los Angeles

  • Paris

  • Sydney

  • Toronto

Հալէպի Յետպատերազմեան Հետքեր

22.02.2017   19:15

*ԹԱԳՈՒՀԻ ԱԹՈՔԵԱՆ*


Անհաւատալի էր բայց իրականութիւն: Ո՞վ կը հաւատար, որ հինգ երկար տարիներու պատերազմական տագնապէն եւ տառապանքէն ետք՝ այսօր պիտի կարենանք անվախօրէն քալել ազատագրուած Հալէպի փողոցներուն մէջ. ազատօրէն պիտի կարենանք երթալ մէկ շրջանէն միւսը, գնումներ կատարել, այցելութիւններ տալ, երբ զրկուած էինք նոյնիսկ պատշգամ ելլելէ՝ վախնալով հրթիռի մը կամ դիպուկահարի մը զոհը դառնալէ:

Երազ էր, բայց իրականացաւ: Հալէպը ազատագրուեցաւ: Կարօտցած ըլլալով ազատօրէն քալել փողոցին մէջ՝ ահաւասիկ մարդիկ հաճոյքով դուրս կու գան իրենց տուներէն եւ ազատօրէն կը քալեն տարօրինակ եռուզեռ մը ստեղծելով քաղաքին մէջ:

Ես ալ այլոց պէս դուրս կու գամ տունէն եւ կը քալեմ Սուլէյմանիէի երկար պողոտայէն դէպի Թիլէլի Պողոտան: Կը դիտեմ չորս դիս. որոշ խանութներ, որոնց սեփականատէրերը ճամբորդած էին երկրին անկայուն վիճակին պատճառով՝ փակ են տակաւին. բայց ուրիշներ՝ տարիներով իրենց փակ պահած խանութները արդէն բացած եւ սկսած են աշխատանքի, քաղաքին տալով նոր փայլ մը: Այո՛, ազատագրուեցաւ Հալէպ. խաղաղութիւնը տիրեց քաղաքին եւ կեանքը մտաւ իր բնականոն ընթացքին մէջ. չկան նախկին հրթիռակոծումները. չկան նախկին դիպուկահարները, որոնք օրական կը հնձէին քանի մը մարդկային զոհեր. չկան ականուած ինքնաշարժներ, որոնք կը տեղադրուէին գաղտնի անկիւններու վրայ, բնակելի շէնքերուն տակ կամ հրապարակներու մէկ անկիւնը՝ առաւել զոհեր խլելու համար: բայց եւ այնպէս, տակաւին կան յետպատերազմեան հետքեր եւ այլեւայլ դժուարութիւններ, որոնք մարդկային կեանքը կը դարձնեն զզուելի եւ ձանձրացուցիչ:

Երկար է ուղին յետպատերազմեան ցաւալի հետքերը ջնջելու եւ վէրքերը բուժելու: Այսօր

եօթ-ութ ամիսներէ ի վեր քաղաքը զրկուած է ելեքտրական հոսանքէ, որուն վրայ հիմնուած են մարդկային կեանքի հիմնական եւ անհրաժեշտ պէտքերը. անոր վրայ հիմնուած են նաեւ չորս-հինգ տարիներէ ի վեր ահաբեկիչներու կողմէ բռնագրաւուած եւ բանակին կողմէ ազատագրուած զանազան գործարաններու բարդ աշխատանքները. ելեքտրականութիւնը նոյնքան անհրաժեշտ է նաեւ քաղաքը պատող գիշերային թանձր խաւարը ցրելու եւ ապահովելու համար բնակչութեան առօրեայ խաղաղ կեանքը:

Աւելի մտահոգիչ է ջուրի նեղութիւնը: Հալէպը ազատագրուելէ շաբաթներ ետք դարձեալ քաղաքը մատնուեցաւ ջուրի տագնապի, մօտաւորապէս մէկ ամիս: Ջուրը կը հայթայթուի զանազան վայրերու մէջ՝ պետութեան կողմէ բացուած ջրհորերէն, բայց ոչ բաւարար քանակութեամբ:

Մարդիկ յաճախ պարտաւորուած կը զգան ջուրը գնելու մասնաւոր վաճառողներէ կամ փոխադրել՝ անձնական միջոցներով:

Ահաբեկիչները՝ նախքան իրենց հեռանալը, գրաւած էին Հալէպի՝ Սուլէյման Հալապի կոչուած շրջանին մէջ գտնուող ջուրի ընկերութիւնը: Ուստի բնակչութիւնը ջուրէ զրկելու եւ նեղութեան մատնելու միտումով յարատեւ կը խափանէին ջուրի մատակարարման ուղիները եւ այսպէս շարունակաբար մօտաւորապէս չորս երկար տարիներ: Այսօր քաղաքը ազատագրուած է ահաբեկիչներէն, սակայն ջուրի տագնապը տակաւին կը շարունակուի. այս անգամ անոնք խափանած են քաղաքը մատակարարող Եփրատ գետին հոսքը դէպի Հալէպ՝ զայն ուղղելով դէպի ջրամբար, որուն մակերեսը արդէն բարձրացած է այնքան՝ որքան վախ կայ, որ ջուրը կ’ողողէ շրջակայ գիւղերն ու քաղաքները ջրամոյն դարձնելով զանոնք:

Առաւել նեղութիւն է վառելանիւթի եւ կազի չգոյութիւնը: Ձմրան այս սաստիկ ցուրտին շատ մը ընտանիքնր վառելանիւթ չունին, որ օգտագործեն տաքնալու համար. այս պատճառ մըն է որ կարգ մը հիւանդութիւններ բարդանան կամ նոր հիւանդութիւններու դուռ բանան:

Այլ նեղութիւն մըն է կազի տագնապը: Մարդիկ արհամարհելով ձմրան ցուրտ օդը, ժամերով կարգ կը սպասեն ստանալու՝ ճաշի պատրաստութեան համար իրենց բաժին ինկած կազի շիշերը:

Փուռերը բաւարար վառելանիւթ (մազոթ) չունին, որպէսզի ժողովուրդին համար բաւարար հաց արտադրեն. ուստի մարդիկ երկար շարքերով կարգ կը սպասեն այդ օրուան իրենց բաժին ինկած հացը ապահովելու համար:

Այս եւ այլ դժուարութիւններու դէմ յանդիման կը գտնուի Հալէպի ժողովուրդը: Ան կառչած մնալով իր ծննդավայրին՝ մեծ յոյսերով կը սպասէ, որ օր մը արեւը կը ծագի եւ Հալէպը կը ձերբազատի այս նեղութիւններէն, գտնելով իր խաղաղութիւնը:

 

Հալէպ

 

 

 

Share Button

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Լրատվական գործընկեր