• London

  • Beirut

  • Moscow

  • Los Angeles

  • Paris

  • Sydney

  • Toronto

Վերաքաղ

16.01.2020   09:13

«Ամէն մի վայրկեանը ե՛ւ գիւտ է եւ կորուստ, Ե՛ւ դաշտ է արեւանիստ, եւ խաւարով յղի մի անտառ»:

Ե.Չարենց

Կեանքը ինքնին շարժում է. դժուարութեան հանդիպելու պարագային՝ ընդհարում, իսկ մեծ չափանիշով՝ պատերազմ:

Մարդու  յատուկ է կեանքի բեռները  թեթեւցնել  զանազան պարագաներու մէջ, զանազան միջոցներով: Այս կէտը ակնառու կ՛ըլլայ հիւանդութիւններու պարագային. դարերու ընթացքին դեղամիջոցներու վրայ աւելցաւ նաեւ նորագոյն արհեստագիտութեան  գործողութիւններու օգտագործումը: Վերջապէս մարդու բանականութիւնն  է որ կ՛իմաստաւորէ կեանքը  այլազան միջոցներով.  Աւանդութիւններով, փիլիսոփայութեամբ, նորայայտ գիւտերով, դիտելակերպերով: Սակայն մարդկային փոխ յարաբերութիւնը որ կ՛ընթանայ պայքարներու հունով կը յանգի անբաղձալիին՝ պատերազմին:

Ահա թէ ինչո՛ւ կը փառաբանուի խաղաղութիւնը, քանի որ պատերազմին արհաւիրքներուն պատճառած կորուստները դարմանելու աշխատանքները բազմապատիկ ահաւոր եւ երկկողմանի են: Հակառակ անոր՝ մարդու գերակայութեան տենդերն ու նկրտումները կը մղեն պատերազմի, հոն որոշելու  յաղթողի  պատուաբեր դափնեպսակը: Ապա կը սկսի խաղաղութեան շրջան մը, նոր  պատերազմի նախապատրաստուելու: Ու այսպէս դարեր շարունակ շղթայուած կը շարունակուի ու պիտի շարունակուի: 

Անիրականալի պիտի մնան խաղաղութեան տենչերը, նոյնիսկ վերին մակարդակի՝ Միջազգային Կազմակերպութեան ճիգերուն դէմ երբ նոյն այդ պետութիւններն են շահագրգիռ համաշխարհային բեմին վրայ: «ՄԵԾ» ըլլալու սիրահարուածութիւնը այլ տեղ չ՛առաջնորդեր եթէ ոչ՝ աւելի մասնագիտանալ  ու զօրանալ ռազմական արհեստագիտութեան մէջ երկրորդական համարելով ժողովուրդի կենսամակարդակը. Կամ պատրուակելով թէ վերջին հաշուով երկրի մը յաղթանակը պարծանքն է նաեւ այդ ժողովուրդին եւ ինչու չէ՝ բարօրութեան:

Կեանքը ապրելու  մէկ կերպ կը մնայ ժողովուրդին, այդ ալ համակերպիլն է ինչ որ չափէ մը անդին ընդվզումի կ՛առաջնորդէ  նոյնինքն իր պետութեան դէմ. Այս եղած է դարերու երթին  ընթացքը, երբ մարդ կը  կորսնցնէ  բնական երեւցող ցարդ ապրելակերպը, տեղի կու տայ  քաղաքացիական պատերազմի  կամ խլրտումներու ,   որմէ՝ արիւնահեղութիւն:  Դարը դարձած է անկասելի ռազմատենչ կաթսայի մը ուր հին մտքի մարդիկ լռեցուած են կը մնան իբր թանգարանային արժէք: Պիկ Պէնկ ըսուածը տակաւին կը ներգործէ մարդ արարածի արեան շրջագայութեան մէջ:

Քիչ մը հովանալու համար մտնենք ա՛յլ աշխարհ: Ինչպէս սրբագործուած լեռներ կան, կան սրբացած հանճարներ. սրբագործուած երբեմն, երբեմն ոչ, սակայն չեն դադրիր տեսական դարման ըլլալէ պատերազմներու դադարեցման եւ սակայն ի զուր, հակառակ ամէն ժխտականութեան պատերազմներու թիւերը եւ կ՛աւելնան եւ կը սաստկանան.  վարդապետութիւններ կը փլուզուին այս արհաւիրքին դիմաց եւ գլուխը կը ցցէ «Լինե՞լ թէ՝ չլինել»ը:

Դարձեալ բնութիւնն է տիրողը.- ԼԻՆԵԼ հակառակ բազմապիսի տաժանքներու , ուր Յոբի պէս «Կորսուի օրը որու մէջ ծնայ» ըսէ, կամ՝ «Ոչինչ, ոչինչ, ոչինչ, ոչինչ» ինչպէս Պուտտա մը, կամ Լաօ Ցէ մը շալկուի ու Քաղաքէն հեռանայ առանձնանալու եւ միաձուլուելու բնութեան հետ, կամ Յիսուսի նման Խաչը ընդունելով իբրեւ պատիժ «Ա՛յս է այս աշխարհի արդարութիւնը» ըսէ ու վերջին շունչին՝ «Հայր, Քու ափերուդ մէջ կ՛աւանդեմ հոգիս» ըսէ ու…ոգեկոչենք նաեւ Սիամանթօն՝«Կոտորած, կոտորած, կոտորած»:

Վերջապէս կեանքը դաշտահանդէս չէ: «Երգով եկաւ, վէրքով գնաց Սայաթ Նովան» (Յ.Թ.) Բայց կը պարգեւէ մեզի հոգիի թեթեւութիւն. «Արեւն ըմպած ըլլալու մխիթարանք»ն ալ Վ. Թէքէեանէն: Կը մնայ մեզի ըսել .- « Լինել» ինչքան որ մութը խաւարի: «Ոչ մէկ բան յաւիտեան չէ» Ր.Դակոր:

ՍԱՐԳԻՍ ՓՈՇՕՂԼԵԱՆ

«Զարթօնք»ի Աշխատակից

 

Share Button

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Լրատուութեան գործընկեր