• London

  • Beirut

  • Moscow

  • Los Angeles

  • Paris

  • Sydney

  • Toronto

Տեսանկիւն. Թուրքը Չէր Միակ Պատճառը Կոմիտասի Խելագարման

11.12.2019   09:52

Անցնող շաբաթավերջին առիթը ունեցայ ներկայ գտնուելու Թեաթրոնի «Կոմիտաս» թատերական գործին, որուն հեղինակն է Լիլի Թոմասեան իսկ բեմադրիչը՝ Սուրէն Խտըշեանը:

Թատերական բացառիկ կտորին, դերասաններուն եւ տեքորին մասին գրելը ձգելով արհեստավարժ արուեստաբաններու, որոնք եթէ հաճին բան մը գրել, սիրով կը հրատարակենք մեր թերթին մէջ, եւ խուսափելով թատրոնին մասին երկար բարակ եւ անհամ  նկարագրական մը գրելէ, որ շատեր կ՛ընեն, ես այս սիւնակով պիտի անդրադառնամ ազգային «լուռ ցաւ»ի մը, որուն մասին կ՛ուզէի շատոնց արտայայտուիլ, սակայն չէի գիտեր, որ այս գործին հեղինակը արդէն կանխած է ինծի:

Թատերագրին մեկնաբանութեան մէջ աւելի քան յստակ էր սիրելի ընթերցող, որ Թուրքը չէր միակ պատճառը Կոմիտասի խելագարման: Մենք էինք: Մեր ազգն էր, որ միշտ չէ, որ գիտէ իր արժէքները գնահատել: Շատ յաճախ նախանձ է, նենգ եւ բամբասող: Կարծես մարդկային բնաւորութեան այս յոռի գիծերը մեր ազգային նկարագրին մաս կազմած են դարերէ ի վեր… եւ կը շարունակեն մաս կազմել:

Այստեղ կը մէջբերեմ թատրերգութեան մէջ արտասանուած հետեւեալ խօսքերը, որ Կոմիտասի կղերական ուսուցիչ՝ Դերձակեանինն էին (դեր. Յարութ Թորոսեան), ի տես Կոմիտասի անխօս եւ հիւանդ վիճակին. «Ներողութիւն, թերեւս… պէտք է քեզ աւելի լաւ պաշտպանէի ոչ միայն թուրքերէն, որոնք անկասկած մեր թշնամիներն են, բայց նաեւ մեր ժողովուրդէն: Մեր նեղմիտ երէցներէն, կաղապարուած հին (իբր թէ -ՍՅ)  սկզբունքներով, շղթայուած յիմար աւանդութիւններով, որոնք պատրաստ են զոհել իրենց ամենափայլունը, որպէսզի պահեն ինչ, որ արժանի չէ պահուելու… »:

 

Խօսքս հիմա թատրերգութեան ներկայ եղած ընթերցողներուս է: Քանի՜ քանի «Կոստանեան»ներ (դեր. Յարութ Մանուկեան) կը ճանչնանք մեր շուրջ, որ չես հասկնար ինչո՞ւ այդքան մաղձով լեցուն են: Ինչո՞ւ օրն ի բուն «կաթողիկոս»ին (դերսն. Յակոբ Գալայճեան, Կարօ Գինոյեան) միտքը կը պղտորեն: Քանի անգամ թատրերգութենէն ազդուած, վայրկեան մը ինքզինքս մոռնալով տեղէս ելլելով պիտի քիթին բերնին զարնէի այդ «Կոստանեան» ըսուածին…: Դուն ալ նոյն զգացումը չունեցա՞ր սիրելի հանդիսատես: Հապա դիմակներով ծածկուած հասարակութի՞ւնը: Պարզապէս զզուելի է:

Անցնինք:

Կը մնայ ի՞նչ: Կը մնայ շնորհակալութիւն յայտնել բեմադրիչին ու թատրերգութեան մասնակից բեմին վրայ թէ ետին դեր ստանցնած իւրաքանչիւր անհատին: Շնորհակալութիւն յայտնել վերի չակերտուած խօսքին եւ ընդհանրապէս թատրոնին հեղինակին: Կը մնայ հաստատել, որ ճիշդ չէ թատերասէր ժողովուրդին քիթին խնդալ անորակ ներկայացումներով, պատճառաբանելով, որ ժողովուրդը թեթեւ բան կ՛ուզէ..: Ժողովուրդը շատ լաւ կ՛ընկալէ որակաւորը, եթէ իրեն ներկայացուի: Այս բանին լաւագոյն փաստը՝ 6 օրերու վրայ ներկայացուած՝ երեք ժամ տեւողութեամբ, «Կոմիտաս» թատրերգութեան սրահը բերնէ բերան լեցուն ըլլալն է: Միշտ չէ, որ մեր ժողովուրդը անճշդապահ է եթէ կազմակերպողը ինքը՝ ճշդապահ է:

Կը մնայ նաեւ հետեւեալ կարեւոր բանը: Լաւ արտադրութիւն մը կարիքը ունի ազնիւ հովանաւորողի երբ ան կը ներկայացուի հայերէն, այսինքն՝ սահմանափակ թիւով «գնողի»: Այս բանը պետական կարողութիւններու կարօտ է, որուն բացը դարձեալ կը գոցէ ԳՈՀԱՐ-ը ի պատիւ անոր ետին կանգնողին:

Վերջապէս, Շնորհակալութիւն ԳՈՀԱՐ-ին:

ՍԵՒԱԿ ՅԱԿՈԲԵԱՆ

Share Button

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Լրատուութեան գործընկեր