• London

  • Beirut

  • Moscow

  • Los Angeles

  • Paris

  • Sydney

  • Toronto

Հարցազրոյց Իրաւաբան Կարօ Ղազարեանի հետ՝ Armenian Bar Association-ի, Հայաստանի եւ Սփիւռքի մասին

20.09.2019   11:55

ՆՈՐ ՕՐ, ԼՈՍ ԱՆՃԵԼԸՍ.-Վերջերս անձնական այցելութեամբ Լիբանան կը գտնուէր Հայ Իրաւաբանական Միութեան (Armenian Bar Association-ABA) նախկին նախագահներէն եւ Armenian Rights Watch Committee-ի (ARWC) այժմու համանախագահ իրաւաբան Կարօ Ղազարեան: Այս առիթէն օգտուելով, ՀԱՅԵՄ կայքէջը հետեւեալ զրոյցը ունեցաւ անոր հետ:

 

– Ե՞րբ հիմնուած է Հայ Իրաւաբանական Միութիւնը (Armenian Bar Association, ABA), որո՞ւ նախաձեռնութեամբ եւ ի՞նչ նպտակներ կը հետապնդէ:

– Հայ Իրաւաբանական Միութիւնը հիմնուած է 1989-ին, Ռաֆֆի Յովհաննէսեանին կողմէ, որ հետագային դարձաւ վերանկախացած Հայաստանի Հանրապետութեան առաջին արտաքին գործոց նախարարը:

Միութեան նպատակն է քով-քովի բերել Մ. Նահանգներու եւ այլ երկիրներու մէջ ապրող հայ իրաւաբաններ՝ զանոնք միաւորելու եւ հաւաքական աշխատանքով նախ այս ասպարէզին մէջ հայ իրաւաբաններու զարգացման նպաստելու, եւ ապա՝ նոյն միջոցին զբաղելու հայապահպանման եւ ընդհանրապէս հայութիւնը շահագրգռող հարցերով:

Ամերիկեան օրէնքը կ’արտօնէ որ ոչ-կառավարական կամ ոչ-հասութաբեր նման միութիւններ կազմուին:

– Որո՞նք կրնան անդամ ըլլալ Հայ Իրաւաբանական Միութեան:

– Փաստաբաններ, դատաւորներ, փաստաբանական դասախօսներ, փաստաբանական աշակերտներ, ինչպէս նաեւ՝ օրէնքի մարզին հետ առնչուած մտաւորականներ:

– Աշխարհագրական տարա՞ծք:

– Մենք աշխարհագրական տարածքի սահմանափակում չունինք: Մենք Armenian American Bar Association չենք: Մենք միայն Armenian Bar Association (ABA) ենք, որուն անդամ կրնան ըլլալ տարբեր երկիրներու մէջ ապրող վերը նշուած տարբեր մարզերու մասնագէտներ: Օրինակ, Սփիւռքի Յանձնակատար Զարեհ Սինանեան անդամ եղած է Հայ Իրաւաբանական Միութեան՝ ABA-ին: Նոյնպէս անոր անդամ եղած է Սինանեանի գրասենեակին ղեկավարը՝ Սառա Անջարգոլեանը:

– Ի՞նչ կրնաք ըսել ձեր գործունէութեան մասին:

– Հայ Իրաւաբանական Միութիւնը վերջերս կ’ապրի վերանորոգ աշխուժութիւն մը: Բնական է, որ երբ նոր անդամներ կը միանան կազմակերպութեան, անոնք նոր շունչ կը բերեն եւ թափ կու տան մեր վերելքին: Ռաֆֆի Յովհաննէսեանի ծրագիրը, զոր ան յղացաւ 1989-ին, աւելի զարգացաւ 1999-ին, նոյնպէս 2008-էն ետք: 2012-ի Ազգային ժողովի ընտրութիւններուն, մենք ունեցանք դիտորդական առաքելութիւն, նաեւ Փետրուար 2013-ին՝ նախագահական ընտրութիւններուն, երբ ես պատիւը ունեցայ Հայ Իրաւաբանական Միութիւնը ներկայացնելու եւրոպական դիտորդական բոլոր խմբակցութիւններուն առջեւ:

Անցեալ հինգ տարիներուն ընթացքին, գրեթէ 50-ի չափ պաշտօնական յայտարարութիւններ հրապարակած ենք մեր Armenian Rights Watch Committeeի-ն անունով, որուն համաատենապետն եմ ես միջազգային օրէնքներու հմուտ իրաւաբան Գառնիկ Քերքոնեանի հետ:

–Մ. Նահանգներու հայ փաստաբաններուն քանի՞ տոկոսը անդամ է ABA-ին:

– Դժբախտաբար քիչ տոկոսը: Եթէ մենք այսօր ունինք շուրջ 500 անդամ, ես կրնամ ըսել որ այս թիւը միայն փոքր տոկոսն է քանի մը հազար փաստաբաններու, որոնք կը գործեն Մ. Նահանգներու տարածքին: Սակայն բարեբախտաբար, ունինք աւելի քան 7,000 համակիր հետեւորդներ:

– Պիւտճէն ինչպէ՞ս կը գոյանայ:

– Ընդհանրապէս նուիրատութիւններով, զորս անդամները եւ համակիրները կը կատարեն: Կան նաեւ տարեկան անդամավճարները: Այնքան ալ պիտճէի կարիքը չունինք, բացի իրականացնելու համար մեր բազմաթիւ ազգանուէր ծրագիրները, եւ մեր բարերարութիւնները Արցախեան, Հայաստանեան եւ իրաւաբանական համալսարաններու հայ աշակերտներու ի նպաստ: Վերջ ի վերջոյ, բոլորս կամաւոր կ’աշխատինք:

– Հիմնադրութենէն ասդին, ABA-ը քանի՞ նախագահ ունեցաւ եւ դուք ո՞ր տարիներուն միութեան նախագահն էիք:

– 2012-էն 2014 տարեշրջաններուն ես նախագահն էի եւ 2012-էն մինչեւ 2015-ի աւարտին միութիւնը կը ներկայացնէի իբր համաատենապետ Հայոց Ցեղասպանութեան 100-րդ տարելիցի ոգեկոչման Արեւմտեան Ամերիկայի մարմինին եւ իբրեւ այդպիսին՝ նաեւ ատենապետն էի 24 Ապրիլ 2015-ի այդ հսկայ քայլարշաւը իրականացնող յանձնախումբին: Ինծի յաջորդեց Արմէն Յովհաննէսեանը, որ նաեւ մեր միութեան Հայոց Ցեղասպանութեան Վերահատուցման յանձնախումբի (Armenian Genocide Reparations Committee-AGRC) ատենապետն է եւ նախապէս, տարիներ առաջ եղած էր միութեան նախագահ՝ վերստին ստանձնելով այդ պարտականութիւնը:

–Որքանո՞վ առնչուած էք հայկական հարցերու, ըլլա՛յ Մ. Նահանգներու, ըլլա՛յ Հայաստանի մէջ իբրեւ կազմակերպութիւն եւ անհատ փաստաբաններ:

– Ես անհատապէս շատ առնչուած եմ, բայց միշտ ճիգ կ’ընեմ որ իմ անհատական նախաձեռնութիւններս համընկնին կազմակերպութեան նպատակներուն եւ ընդհանրապէս փոխադարձ համաձայնութեամբ կը ծնին ABA-ի ծրագիրները, որուն կը միանան միւս անդամները: Բնականօրէն կը պատահի որ ուրիշներ եւս նախաձեռնութիւններ ունենան, այդ պարագային ես կը միանամ անոնց՝ միշտ փոխադարձ համաձայնութեան ոճով: Օրինակի համար, թաւշեայ յեղափոխութեան ատեն, ես ելոյթ ունեցայ Կլենտէյլի մէջ՝ յայտարարելով, որ ժողովուրդին կամքը պէտք է իրականացուի, փափաքը յարգուի իսկ ոստիկանական միջամտութիւնները ըլլան ներդաշնակ մարդկային իրաւունքներու յարգումին:

Նոյն տարուայ Մայիսին, Հայաստանի Հանրապետութեան անկախութեան 100-ամեակին զուգահեռ, որոշեցինք ABA-ի համագումարը կազմակերպել միաժամանակ Երեւանի եւ Շուշիի մէջ: Մայիս 28-ի օրը ունեցանք մեր պաշտօնական նիստը Երեւանի մէջ: Այս տարուան Ապրիլին կրկին Երեւան էի ARWC-ի համանախագահ Գառնիկ Քերքոնեանի հետ, ուր բազմաթիւ հանդիպումներ ունեցանք պետական պաշտօնատարներու, Արդարադատութեան նախարարութեան, Ազգային ժողովի անդամներու եւ վարչապետի միջազգային հարցերու խորհրդական մասնագէտ Եղիշէ Կիրակոսեանի հետ:

Մեր այս զրոյցէն անմիջապէս ետք, վերստին կը մեկնիմ Երեւան, ուրկէ քանի մը օրուան համար եկած էի Լիբանան: Նախքան Լիբանան գալս, Երեւանի մէջ երկու հանդիպում ունեցած էի նորանշանակ Արդարադատութեան նախարար Ռուսդամ Բադասեանի հետ: Հանդիպումներէն մէկուն մասնակցեցաւ նաեւ ARWC-ի համաատենապետը՝ Շիքակոյէն: Նախարարին հետ քննարկեցինք այն միջոցները, զորս կրնանք ի գործ դնել՝ օժանդակելու Հայաստանի արդարադատութեան համակարգը բարելաւելու աշխատանքներուն:

– Ձեր կարծիքով կարելի՞ է համակարգը բարելաւել առանց անցումային արդարադատութեան:

– Այո՛, կարելի է: Անցումային արդարադատութիւնը ինքնին շատ բարդ հանգամանք է: Այս հարցը բաւական ուսումնասիրուեցաւ մեր կազմակերպութեան կողմէ, նաեւ՝ ուսումնասիրուեցաւ գործակցութեամբ կառավարական տարբեր անձերու հետ: Անցումային արդարադատութիւնը, մանաւանդ ոչ-արիւնալի յեղափոխութենէն ետք, իմ կարծիքովս պէտք եղածէն աւելի է: Կրնանք նոյն աշխատանքը տանիլ, սակայն ոչ նախատիպային (prototypical) ձեւով, ոչ արմատական ձեւով: Այլ հարց մըն ալ կայ: Անցումային արդարադատութեան կիրարկումը նաեւ պէտք է նկատի առնէ ազգային համերաշխութիւնը եւ այս պարագային նկատի չունիմ միայն հայաստանաբնակները, այլ ամբողջ աշխարհի տարածքին ապրող հայութիւնը:

– Իբրեւ ABA կամ իրաւաբան Կարօ Ղազարեան, ձեր կարծիքով Հայաստան–Սփիւռք յարաբերութիւններու տարազ մը կա՞յ կամ պատահականութեան պէտք է ձգել զանոնք:

– Ես լաւատես եմ: Ես այդ տարազը կը տեսնեմ յանձին նորանշանակ յանձնակատար Զարեհ Սինանեանին: Սինանեանը բաւական նուիրուած անձնաւորութիւն է եւ բացի նուիրուածութենէն՝ փորձագէտ է քաղաքանութեան մէջ: Ես զինք կը ճանչնամ 20 տարիէ ի վեր, միասին ելոյթներ ունեցած ենք պատկերասփիւռէն, միասին փողոց իջած ենք թաւշեայ յեղափոխութեան ժամանակ՝ կողք-կողքի: Անգլերէն խօսք մը կայ որ կ’ըսէ. “Put your money where your mouth is”, այսինքն՝ նախաձեռնէ եւ խօսքով մի աւարտեր քու ցանկութիւնդ: Կրնամ ըսել, թէ սփիւռքահայութիւնը շատ անհամբեր է: Կը զարմանամ, որ երբ 25 տարի կը քննադատէի իմ տեսակէտովս կարգ մը սխալներ Հայաստանի մէջ, ինծի կ’ըսէին ինչո՞ւ կը քննադատես, նոր երկիր է եւ քիչ մը սպասէ: Կը զարմանամ, որ ինծի սպասէ ըսողները այս մէկ տարուան մէջ անհամբեր դարձեր են եւ տեղի-անտեղի միայն կը քննադատեն, մինչ անցեալ 25 տարիներուն լռած էին:

– Ձեր կարծիքով, Հայաստան–Սփիւռք կապը ինչպէ՞ս կարելի է հաստատութենականացնել (institutionalize), եթէ կարելի է այդպէս ըսել:

– Յարաբերութիւնները կարելի է հաստատութենականացնել, իմ կարծիքովս՝ հետեւեալ ձեւով. Սփիւռքը մէկ չէ եւ ամէն մէկ գաղութ իր հարցերը ունի: Նախքան նշանակումը, Սինանեանը եւ ես առիթով մը պատկերասփիւռէն ելոյթ ունեցանք. հոն, երբ հարց տրուեցաւ, ես ըսի թէ Զարեհ Սինանեանը շատ լաւ անձնաւորութիւն է նման պաշտօնի մը համար, բայց օրինակ Եգիպտոս պէտք է կազմէ իր ներկայացուցչական կազմը, Լիբանանը նոյնը եւ բոլոր գաղութները նոյնպէս: Այս բոլորը իբրեւ ներկայացուցիչներ պէտք է նպաստեն Զարեհ Սինանեանի Երեւանեան անձնակազմին: Այս ներկայացուցիչները պիտի չունենան որեւէ քաղաքական հանգամանք, այլ իբրեւ կապ, աչք, ականջ ու հոգի պիտի օժանդակեն Յանձնակատարի առաքելութեան: Ասիկա Սփիւռքի եւ Հայրենիքի միասնական եւ փոխադարձ աջակցութեան լաւագոյն ձեւակերպումն է:

 

Օգոստոս 2019

Share Button

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Լրատուութեան գործընկեր