• London

  • Beirut

  • Moscow

  • Los Angeles

  • Paris

  • Sydney

  • Toronto

Գիր ողջոյնի. «ԱՌԱԿՆԵՐ»

15.02.2019   01:29

Հեղինակ՝ Եզնիկ Բալիկ, մատենաշար «Նոր Կեանք» շաբաթաթերթի, թիւ 41, 188  էջ, Լոս Անճելըս, 2018

ՆՈՐ ՕՐ, ԼՈՍ ԱՆՃԵԼԸՍ.- Եզնիկ Բալիկ սփիւռքահայ գրական անդաստանէն ներս մտաւ իբրեւ առակագիր՝ «Մկնիկին երդումը» իր անդրանիկ առակով,  գրուած՝  օդանաւային  ուղեւորութեան մը ընթացքին (1973 թ.), պարզապէս՝ « …տաղտկալի ձանձրոյթին ստուերը գլխէս վանելու համար», ինչպէս պիտի խոստովանէր 1998-ին իր  «Թէ ինչպէ’ս դարձայ առակագիր» խորագրեալ յօդուածին մէջ (Տե’ս սոյն հատորին էջ 9-13),  կնքահայրութեամբ՝ բազմավաստակ ուսուցիչ-խմբագիր-գրող Սիմոն Սիմոնեանի, որ նոյն օրերուն նշեալ առակը կը հրատարակէ իր «Սփիւռք» շաբաթաթերթին մէջ:

Առակագրութիւնը՝ արձակ թէ չափածոյ,  գրական այն ստեղծագործութիւնն է, որ  ունի հեղինակ-արարիչին կողմէ յօրինուած իւրայատուկ աշխարհ մը: Մինչ՝ գեղարուեստական գրականութիւնը կը մերժէ «քարոզն ու բարոյախօսութիւնը», առակը թոյլ կու տայ, որ իր աշխարհին բնակիչները մարդկային յոռի երեւոյթները ներկայացնեն ու քննադատեն, բեմ բարձրացնելով կենդանական ցեղին եւ աշխարհին պատկանող այլազան դերակատարներ կամ անշունչ իրեր, ապա՝ իւրաքանչիւր առակ աւարտել  «Առակս այս ցուցանէ…» խորհրդածութեամբ:

 Համաշխարհային գրականութեան մէջ՝  Եզովբոսին վերագրուած առակներէն մինչեւ Լա Ֆոնթէն եւ Ճորճ Օրուէլի «Անասուններու ագարակը», իսկ միջնադարեան հայ գրականութեան մէջ՝  Մխիթար Գօշէն ու Վարդան Այգեկցիէն մինչեւ ժամանակակից առակագիրներ թողած են պատկառելի ժառանգութիւն մը: Ընդհանրապէս՝ հայ թէ օտար գրականութեան մէջ առակագիրներուն թիւը եղած է սահմանափակ: Եզնիկ Բալիկ կը պատկանի շարքին այն սակաւաթիւ գրողներու, որոնք  ի վերուստ  օժտուած են «այս աշխարհը  դիտելու եւ ճիշդն ու սխալը շեշտադրելու  իւրայատուկ արժանիքով: Եւս առաւել, հայերէն լեզուին ու գրականութեան քաջածանօթ այն գրողն է, որ գիտէ լաւագոյնս օգտուիլ հայոց լեզուի հարուստ բառագանձէն, որուն շնորհիւ իր «առակ-քերթուած»ներուն ճարտար յանգաւորումը  միացնելով  նիւթէն պահանջուած այլ գեղեցկութեանց, սոյն հատորով ան կու գայ վերահաստատելու իր տեղն ու դերը ամերիկահայ արդի գրականութեան մէջ:

Գիրքը լոյս տեսած է Լոս Անճելըս, ազնիւ մեկենասութեամբ «Նոր Կեանք» շաբաթաթերթի հանգստեան կոչուած խմբագրապետ Գրիգոր Շէնեանի, ի յիշատակ հայ մամուլի իր գործակից հանգուցեալ տիկնոջ՝ Արշօ Շէնեանի: Գիրքին գծանկարները՝ Փօլ Կիրակոսեանի եւ Սարգիս Մարանճեանի. շարուածք, էջադրում, խմբագրում եւ կողք՝ Սիփան հրատարակչատան, իսկ  տպագրութիւնը՝ Yerevan Printing-ի: Հատորին բացման խօսքը ստորագրած է  Հրաչ Սեփեթճեան, որ հակիրճ՝ բայց համապարփակ տողերով կը ներկայացնէ հեղինակն ու անոր ներկայ հատընտիրը:

Եզնիկ Բալիկ  առակագրին մասին երբ կը գրենք, պիտի ուզէի վերյիշումի կարգով անդրադառնալ նաեւ Եզնիկ Բալայեան (Ծն. 1940, Պէյրութ, աւազանի անունով՝ Տիգրան) գրող-հոգեւորականին մասին: 1954-1961 ուսանած է Անթիլիասի դպրեվանքը: Կուսակրօն քահանայ օծուած 1961-ին: Աբեղայութեան տարիներուն աշխատասիրած է եւ լոյս ընծայած 1965-ին «Ս. Գրիգոր Լուսաւորչի կեանքն ու գործը» հատորը, ապա՝ 1966-ին  գրաբար բնագիրէն աշխարհաբարի թարգմանած է «Ճառեր Յովհաննէս Մանդակունիի» երկը եւ ստացած՝ վարդապետական աստիճան: 1976-ին Անթիլիասի տպարանէն  լոյս կը տեսնէ  «Հերքում Եհովայի վկաներու ստապատում վարդապետութեան»ը: Հարաւային Ամերիկայի հայագաղութներէ ներս Հոգեւոր հովուական երկարամեայ առաքելութեամբ ծառայելէ ետք՝ 1973-ին կը վերադառնայ Անթիլիաս, ուր կը ստանձնէ Հայց. Եկեղեցւոյ Կիրակնօրեայ Դպրոցներու վարիչ-տնօրէնի պաշտօնը: 1976-ին՝ «անսալով իր խիղճի ձայնին եւ միտքի դատաստանին» (բառերը իրն են), կը հեռանայ հոգեւորականութենէն ու կը մեկնի ԱՄՆ, Քալիֆորնիա, պահելով սակայն պարկեշտ Հայ Մարդու եւ հայ մտաւորականի դրական ներդրումը մեր ազգային կեանքէն ներս:

Իբրեւ գրող, կ’աշխատակցի Լոս Անճելըսի «Նոր Կեանք» շաբաթաթերթին: 1984-ին լոյս կը տեսնէ «Կատուին պոչը», 1998-ին՝ «Առակներ»,  2000-ին՝ «Կայ ու չկայ Մեսրոպը կայ» պատմուածքներու եւ արձակ էջերու հատորը, ուր կը գտնենք  հեռաւոր հայագաղութներու հոգեբանական վերլուծումները գրականութեան բերող գեղարուեստական արձակի էջեր:

Երկարամեայ լռութենէ մը ետք, «Առակներ» նորատիպ հատորով դարձեալ հանդէս կու գայ Եզնիկ Բալիկ առակագիրը, որ իր ընթերցողներուն կ’ընծայէ անմոռանալի էջեր իր «կենդանաբանական այգի»էն:

 

ԱՐԱՄ ՍԵՓԵԹՃԵԱՆ

Share Button

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Լրատուութեան գործընկեր