• London

  • Beirut

  • Moscow

  • Los Angeles

  • Paris

  • Sydney

  • Toronto

Ժողովրդավարութիւն

11.01.2019   00:10

ՅԱԿՈԲ ՄԱՐՏԻՐՈՍԵԱՆ

ՆՈՐ ՕՐ, ԼՈՍ ԱՆՃԵԼԸՍ.- Ժողովրդավարութիւն «ասացուածքը» այսօր դարձած է ժողովրդավառութիւն, մանաւանդ հայ ազգին մօտ, Հայրենիքի եւ Սփիւռքի տարածքին: Օրուան լոզունգը դարձած «ժողովրդավարութիւն» գաղափարախօսութիւնը պայթուցիկ երեւոյթ ստացաւ Թաւշեայ յեղափոխութեան հետեւանքով, գլել-տանելով շատ մը այլ գաղափարախօսութիւններ:

Աշխարհի ժողովուրդներուն համար իտէալ գաղափարախօսութիւն մըն է արդար եւ անապակ ժողովրդավարութիւնը, որուն տարբեր կերպերը փորձարկուած են աշխարհի երեսին, հեթանոսական դարաշրջաններէն սկսեալ մինչեւ այսօր, եւ սակայն տակաւին չէ ընդհանրացած, տարածուած կամ ընկալուած բազմաթիւ երկիրներէ եւ ժողովուրդներէ:

Երկիրներ կան, որոնք երեսանց ժողովրդավարութիւն կը դաւանին կամ՝ կը քարոզեն, բայց խորքին մէջ անոնց երակներուն մէջ տակաւին կ’իշխէ աւատապետութիւնը, միահեծան իշխանութիւնը եւ դրամատիրութիւնը, ջանալով հաւատացնել իրենց հպատակները, թէ իրենց կիրարկած տիպարը, ժողովրդավարութիւն է: Այսպիսի երկիրներու իշխանութիւններու օրինակին կրնանք հանդիպիլ Եւրոպայի եւ Ամերիկայի ցամաքամասերուն վրայ, չնշելով ասիական կամ ափրիկեան երկիրներ:

Իսկ կա՛ն երկիրներ, որոնց բնաւ հետաքրքիր չէ որեւէ ժողովրդավարական տիպար, իրենց կրօնքի հաւատքին, ազգային սովորութիւններուն կամ ապրելակերպին պատճառով:

Ապրելու որքա՜ն հիանալի վայր պիտի ըլլար աշխարհը. խաղաղութիւն  ու համերաշխութիւն  պիտի տիրէր ամէնուրեք. ազգեր պիտի չյօշոտէին զիրար ու վաշխառուներ պիտի չըլլային աշխարհի երեսին, որոնք կը սնանին մարդկային արիւնով, եթէ միայն արդար ժողովրդավարութիւն տիրէր այնտեղ:

Սակայն, պահ մը վերանալով զգացական եւ վերացական աշխարհէն, գործնականօրէն տրամաբանելով հարց տանք մենք զմեզ. ինչպիսի՞ միջոցներով կարելի է անաղարտ ժողովրդավարութիւն կիրարկել երկրի մը մէջ, երբ այդ ժողովուրդը ժողովրդավարական ազատ կամքի արտայայտութիւնը, գործադրութիւնը եւ մանաւան՛դ գիտակցութիւնը չունի: Խօսքին բուն առումով, երբ ազգ մը պատրաստ չէ ընկալելու նոր, ժողովրդավարական  կարգախօս, կարգավիճակ, կանոնագիր եւ նորատեսակ ղեկավարութիւն, այն ատեն ան պիտի նմանի նախա-հայոց ցեղասպանութեան տարիներուն հայկական կուսակցութիւններուն տարած ապարդիւն աշխատանքին, ուր մեծապէս անգէտ հայ ազգէ մը կ’ակնկալուէր գիտակցութիւն, հասկացողութիւն, գործակցութիւն եւ… հրաշքներ, իր երկիրը փրկելու համար:

Յաճախ կը շփոթենք ժողովրդավարութիւնը ամբոխավարութեան կամ՝ սանձարձակ ազատութեան հետ: Բազմաթիւ պատահարներու ականատես կ’ըլլանք այս դարուս մէջ, մանաւա՛նդ ինքզինքնին ժողովրդավարութեան ջահակիր նշանակած երկիրներու մէջ, երբ կարգ մը անձեր չեն գիտակցիր իրենց ազատութեան սահմանները պահելու հանգամանքին, տեղի տալով անյարմար կացութիւններու:

Ի՞նչ կը պահանջէ ժողովուրդ մը. եթէ միայն ըլլար խաղաղ կեանք ու ապրուստ:

Դարերէ ի վեր, պատմութիւնը վկայ է բազմաթիւ յեղափոխութիւններու, որոնք տարուած են ժողովուրդներու ընդվզումներով իշխանութիւններու դէմ եւ սակայն այդ յեղափոխութիւնները յագեցուցած են ժողովուրդի պահանջքին կամ փափաքներուն մէկ մասը միայն եւ ժամանակաւոր կերպով, ժամանակի ընթացքին, տակաւ առ տակաւ վերականգնելով իշխանաւորներուն միահեծան տիրապետութիւնը ամէնուրեք:

Երկրորդ տարրական տուեալը ժողովրդավարութեան կիրարկման մէջ կը կայանայ համբերութեան եւ յարատեւութեան ազդակներուն վրայ, քաջ իմանալով որ որեւէ կառոյցի կանգնումը կարելի չէ կայացնել մէկ օրէն միւսը: Եթէ ժողովուրդ մը գիտակից է իր իշխանափոխութեան պահանջքին, ձերբազատուելու համար միահեծան իշխանութեան մը ճիրաններէն, ժողովրդավարութիւն պահանջելով որպէս փրկութեան լաստ, այն ատեն, այդ ժողովուրդը գիտակից պէտք է ըլլայ թէ՝ այդ բոլորը, ժամանակի կարօտ են եւ աճապարանքով որեւէ իտէալ կարելի չէ իրագործել ճշգրտօրէն եւ արդար կերպով: Իշխանափոխութեան յաջորդ առաւօտ առատութիւն, աշխատավարձերու յաւելում, անօրէններու եւ անօրինութեանց վերացում, արդարութիւն եւ ժողովրդավարութեան կիրարկում երազելն ու պահանջելը անգիտակից ամբոխավարութեան յառաջընթացք կրնան հանդիսանալ:

Այժմ, երբ հայրենիքի նոր իշխանութիւնը կ’անցնի գործի, նոր ազգային ժողովով եւ ներկայացուցիչներով, առիթն ու ժամանակը բաշխենք իրենց, երկրին եւ ժողովուրդին  լաւագոյնը տնօրինելու համար, մաղթելով որ իրենց հիմնած կառոյցին ժողովրդավարական հիմքերը ըլլան հաստատ, գոյատեւող եւ անսասան, մինչեւ յառաջիկայ դարերուն ձգտող:

 

Share Button

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Լրատուութեան գործընկեր