• London

  • Beirut

  • Moscow

  • Los Angeles

  • Paris

  • Sydney

  • Toronto

Սուրիահայերը Հայաստանի Մէջ Կը Տառապին Նոյն Այն Խնդիրներով, Որով Կը Տառապին Բնիկ Հայաստանցիները… (լուսանկարներ, տեսերիզ)

09.11.2018   02:30

Հարցազրոյց՝ ՀՀի մէջ սուրիական համայնքի լիկայի նախագահ, «Սուրիահայերու հիմնախնդիրները համակարգող կեդրոն» հասարակական կազմակեպութեան նախագահ Տոքթ. Ճորճ Բարսեղեանի հետ:

Հարցազրոյցը վարեց՝ ՔՐԻՍԹԻՆԱ  ԱՂԱԼԱՐԵԱՆ

«Զարթօնք»ի Երեւանի Աշխատակից

Տարիներ առաջ, սուրական հակամարտութեան սրումէն ետք Հայաստան տեղափոխուեցան մեծ թիւով սուրիահայեր՝ զրկուած ըլլալով  բնակարանէ,  ապրուստի միջոցներէ ու աշխատանքէ: Հայաստանի մէջ զանոնք գրկաբաց ընդունեցին: 2012 թուականի տուեալներով` Սուրիայէն Հայաստան տեղափոխուած է մօտ 20-25 հազար սուրիահայ, որմէ այսօր մշտական բնակութիւն հաստատած է մօտ 7 հազարը: Տարիներ առաջ անհրաժեշտութիւն յառաջացաւ սուրիահայերու հիմնախնդիրները համակարգող մարմին ստեղծել, որպէսզի Հայաստանի մէջ օժանդակէ ու դիւրացնէ անոնց կեանքը՝ կենցաղային, նիւթական, առողջապահական օգնութիւն ցուցաբերելով:

Եւ ահա 2012 թուականին ՀՀ Սփիւռքի նախարարութեան կողմէ ստեղծուեցաւ «Սուրիահայերու հիմնախնդիրները համակարգող կեդրոն» հասարակական կազմակեպութիւնը, որուն միջոցով աշխարհի տարբեր անկիւններէ բարերարներ կրնան նուիրատուութիւններ կատարել ու բարելաւել սուրիահայ համայնքի ներկայացուցիչներու կեանքը Հայաստանի մէջ:

«Զարթօնք»ը «Սուրիահայերու հիմնախնդիրները համակարգող կեդրոն» ՀԿի գործունէութեան, նուիրատուութիւններու, սուրիահայերու կարեւորագոյն խնդիրներու եւ անհրաժեշտութիւններու մասին զրուցեց ՀՀի մէջ սուրիական համայնքի լիկայի նախագահ, «Սուրիահայերու հիմնախնդիրները համակարգող կեդրոն» հասարակական կազմակեպութեան նախագահ Տոքթ. Ճորճ Բարսեղեանի հետ:

Պարոն Բարսեղեան, խնդրեմ, կրնա՞ք ներկայացնել կեդրոնի ստեղծման պատմութիւնը, առաքելութիւնը, այս տարիներու ընթացքին ծաւալած գործունէութիւնը:

– Շնորհակալութիւն հարցազրոյցի համար: Հայաստանի մէջ սուրիահայերու մեծ ներգրաւուածութիւնը կապուած է սուրիական թնճուկի հետ: 2012 թուականին, երբ սկսաւ սուրիական թնճուկը շիկանալ, մեծ թիւով սուրիահայեր իրենք իրենց գտան Հայաստանի մէջ: Շատերը անօգնական էին, կարիք ունէին օգնութեան, եւ առաջին օգնականը Սփիւռքի նախարարութիւնն էր: Մեծ թիւով սուրիահայեր, որոնք տարբեր խնդիրներ ունէին, դիմեցին Սփիւռքի նախարարին: Այդ ժամանակ նախարարութեան մէջ նախկին նախարար Հրանուշ Յակոբեանի կողմէ հաւաք կազմակերպուեցաւ ու ստեղծուեցաւ սուրիահայերու հիմնախնդիրները համակարգող կեդրոնը: Մարմինը պիտի աշխատէր Սփիւռքի նախարարութեան հովանիին ներքոյ՝ օգնութիւն ցուցաբերելու այստեղ գտնուող սուրիահայերուն: Օգնութիւնը տարբեր ոլորտներու մէջ կ’իրականացուի՝ առողջապահական, կենցաղային, կացարանային, աշխատանքի տեղաւորելու եւ այլն: Սփիւռքի նախարարութիւնը անցած տարիներուն ընթացքին մօտ 25-26 ցուցահանդէս-վաճառք կազմակերպած է, ինչ որ մասնակիցներուն բաւական օգտակար եղած է: Սուրիահայերը իրենց ձեռքի աշխատանքները, ուտեստները կը ցուցադրէին ու կը վաճառէին:

– Տուեալներ ունի՞ք, թէ այսօր քանի՛ սուրիահայ կը բնակի Հայաստան:

– Անցած 5-6 տարիներուն ընթացքին 20-25 հազար սուրիահայ եկած է Հայաստան, բայց հիմա յստակ հաշուարկ չեմ կրնար ըսել, որովհետեւ չունիմ: Կ’ենթադրեմ, որ հիմա 7-8 հազար սուրիահայ կայ Հայաստանի մէջ մշտական բնակութեան: Շատ ընտանիքներ կան, որոնց ամուսինները դուրսը կ’աշխատին, երկու-երեք ամիսը մէկ անգամ կու գան-կ’երթան: Սուրիահայերու խնդիրին վերաբերեալ յիշարժան է ընդգծել առողջապահական մասը, ուր պետութիւնը իր առիւծի բաժինը ունի: Անցած տարիներուն ընթացքին բոլոր սուրիահայերը իրենց առողջական խնդիրները հիմնականօրէն պետական պատուէրի շրջանակին մէջ լուծած են՝ առողջապահութեան նախարարութեան աջակցութեամբ: Վերջին երկու տարուան ընթացքին Իզմիրլեան բարեսիրական ֆոնտի հետ միասին նոր ծրագիր կեանքի կոչած ենք. բարեսիրական ֆոնտը Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի հետ միասին կ’աջակցի սուրիահայերու առողջական խնդիրներուն՝ Իզմիրլեան հիւանդանոցի միջոցով: Հիւանդանոցին մէջ մերթ անվճար, մերթ մեծ զեղչով օգնութիւն կը ցուցաբերուի սուրիահայերուն:

– Հայաստան բնակող սուրիահայե՞րը կեդրոն կը դիմեն, թէ դուք կը հաշուարկէք զանոնք ու ըստ այդմ օգնութիւն կը ցուցաբերէք:

– Անշուշտ, մեզի կը դիմեն: Մեր կեդրոնի հիմնական գործունէութիւնը բարեսիրական նուիրատուութիւնները բաժնելն է: Մենք օգտակար կը դառնանք նաեւ ուսանողներուն: Սուրիահայ ուսանողներու համալսարանական ծախսերը կը հոգայ նաեւ կառավարութիւնը, Կիւլպենկեան ֆոնտը եւ Հայ բարեգործական ընդհանուր միութիւնը: Այդ բոլոր հարցերը կը համակարգէ մեր կեդրոնը: Նուիրատուութիւններու մեծ մասը մեր միջոցով կը փոխանցուի սուրիահայերուն: Անոնք կրնան ըլլալ սնունդի տեսքով, առողջաբանական պարագաներու եւ հագուստի տեսքով: Մենք կը զանգենք սուրիահայ կարիքաւոր ընտանիքներուն, որպէսզի գան ու ստանան իրենց հասանելիք օգնութիւնը: Կ’ուզեմ ընդգծել, որ մեր կեդրոնի գոյատեւման գործին մէջ իր մեծ աւանդը ունի Հայ բարեգործական ընդհանուր միութիւնը: Ստեղծման առաջին օրէն, Հայ բարեգործական ընդհանուր միութիւնը Ալեք Մանուկեան փողոցի վրայ մեզ գրասենեակ տրամադրեց, ուր երկար ժամանակ աշխատեցանք: Վերջին երկու տարին տեղափոխուած ենք այս նոր գրասենեակը, որ դարձեալ տրամադրուած է Հայ բարեգործական ընդհանուր միութեան կողմէ: Շէնքին մէջ կայ յատուկ բաժին, ուր սուրիահայերուն համար բժշկական օգնութիւնը անվճար է: Այդտեղ կան տարբեր մասնագէտներ՝ սրտաբան, մանկաբոյժ, ակնաբոյժ, կնախտաբան:

– Այսօր սուրիահայերը հիմնակարօրէն ինչի՞ խնդիր ունին: Ձեր ուսումնասիրութիւնները ի՞նչ ցոյց տուած են: Ո՞ր խնդիրները կը գերակշռեն:

– Այն ինչ մեզի ետ կը պահէ ՀՀ ոեւէ այլ քաղաքացիէ, բնակարանային հարցն է: Սուրիահայերը Հայաստանի մէջ կը տառապին նոյն այն խնդիրներով, որով կը տառապին բնիկ հայաստանցիները: Սուրիահայ ածականը արդէն շարքէն դուրս կու գայ, աւելորդ է, որովհետեւ մենք բոլորս ՀՀ քաղաքացի ենք, Երեւանի գրանցում ունինք: Բոլոր այդ խնդիրներուն կը գումարուի բնակարանային հարցը, որ մեզի քիչ մը ետ կը պահէ հայաստանցիներէն:

– Սուրիահայերու ֆինանսական դրութիւնը ի՞նչպէս է Հայաստանի մէջ:

– Անոնք Հայաստանի մէջ տարբեր ոլորտներու աշխատանքներ կ’ընեն, ունինք տարբեր մասնագէտներ՝ ոսկերիչներ, բժիշկներ, ճարտարապետներ, վերջին շրջանին շատ տարածուած է նաեւ սուրիական խոհանոցը: Աւելորդ կը համարեմ ընդգծել, թէ ինչպիսի՛ դժուարութիւն ունի ՀՀ քաղաքացին ապրուստը վաստակելու համար: Այդ բոլոր դժուարութիւնները սուրիահայերն ալ ունին:  Բնակարանային վարձը շատ ծանր կը նստի: Տարբեր բարեսիրական կազմակերպութիւններ կը փորձեն այս հարցով օգտակար ըլլալ: Սկիզբը ունէինք «Հալէպ թաղամաս» ծրագիրը, որուն համար այդ ժամանակ հող տրամադրուեցաւ, սակայն վերջնական արդիւնքի չհասանք: Օդի մէջ մնաց ծրագիրը:

– Նոր կառավարութեան հետ քննարկա՞ծ էք այդ կիսատ մնացած ծրագիրներու շարունակականութեան հարցը:

– Ի հարկէ քննարկած ենք, կը համագործակցինք: Սփիւռքի նոր նախարարին հետ նոյնպէս քննարկում ունեցած ենք, մեր խնդիրները ներկայացուցած ենք, որոշ խոստումներ ունինք արդէն: Շատ սերտ համագործակցութիւն կայ: Նոր կառավարութենէն բարին կ’ակնկալենք:

– Հայաստանի մէջ քանի՞ սուրիահայ բնակարանի խնդիր ունի եւ անոնցմէ քանի՞ն բնակարան ստացած է այս տարիներուն ընթացքին:

– Խիստ կարիքաւոր ընտանիքներ ունինք, որոնց թիւը մօտ 200 է, կ’ապրին ծանր պայմաններու մէջ, մասնաւորաբար հանրակացարաններու մէջ: Երբեմն նուիրատուներ կ’ունենանք, որոնք որեւէ ձեւով օգտակար կ’ըլլան այս մարդոց: Բայց սա շատ քիչ է: Այն շերտը, որ իր միջոցներով յաջողած է տուն գնել, կառուցել մինչեւ սուրիական թնճուկը, շատ քիչ է: Ըսեմ, որ սուրիահայերու հիմնական մասը դեռեւս վարձով կը բնակի ու օրուան աշխատավարձով կը վճարէ այդ վարձը:

– Ձեր կեդրոնը ֆինանսական աջակցութիւն կը ցուցաբերէ՞:

– Ֆինանսական օգնութիւն կը ցուցաբերենք հիմնականօրէն զայն տուող կողմի մասնակցութեամբ: Մենք հիմնականօրէն ուտեստեղէնի եւ հագուստեղէնի ձեւով օգնութիւն կը տրամադրենք: Նախապատուութիւնը կը տրուի աւելի կարիքաւոր ընտանիքներուն, որուն համար շատ յաճախ խնդիրներ կ’ունենան: Կը պատահի, որ նուիրատուն կ’ըսէ՝ ես միայն 50 ընտանիքի կարիքը կրնամ հոգալ: Թէ այդ 200 ընտանիքէն ո՞ր 50ը պէտք է ընտրենք, որպէսզի միւս 150ը չըսէ՝ իսկ մե՞նք:

– Ձեր նշած այդ խիստ կարիքաւոր ընտանիքները Սուրիոյ մէջ ամէն ինչ կորսնցուցած, այստեղ զերոյէն սկսած ընտանիքնե՞րն են, թէ կան նաեւ սուրիահայեր, որոնք իրենց պիզնեսը յաջողած են թէկուզ փոքր ծաւալով, բայց փոխադրել Հայաստան:

– Եթէ ըսեմ, որ Հայաստանի մէջ 7-8 հազար սուրիահայ ընտանիքէն ամէն մէկը իր ուրոյն պատմութիւնը ունի, հաւատացէք: Անոնք, այո՛, եկած են ու զերոյէն սկսած: Օրինակ, ընտանիքներ կան, որոնք այդտեղ՝ Սուրիոյ մէջ սնունդի հետ ընդհանրապէս կապ չեն ունեցած, եկած են այստեղ փոքրիկ տեղ մը ապահոված են, սենտուիչէն սկսած ու կամաց-կամաց յառաջացած են: Հիմա արդէն ճաշարան ունին: Ամէն ընտանիք առանձին պատմութիւն ունի:

– Հայաստանի մարզերուն մէջ կա՞ն սուրիահայեր, օգնութիւններէն կ’օգտո՞ւին:

– Այո՛, անշուշտ, իրենք կապուած են Երեւանի հետ, Կիւմրիէն, Վանաձորէն որեւէ ատեն կու գան, օգնութիւն կը ստանան: Արցախի մէջ ալ ունինք սուրիահայեր:

– Վերջին շրջանին՝ կապուած Հայաստանի մէջ իրավիճակի փոփոխութեան հետ, սուրիահայեր տեղափոխուա՞ծ են Հայաստան:

– Յստակ օրինակ կը դժուարանամ տալ, բայց որոշ ընտանիքներ աւելի գործնական քայլերու ձեռնարկած են այս ուղղութեամբ, որովհետեւ շատ հայ ընտանիքներ համոզուած են, որ իրենց վերջին հանգրուանը այստեղ պէտք է ըլլայ: Այս տեղաշարժը դրական ազդակ հանդիսացած է սուրիահայերու համար: 

  Շնորհակալութիւն հարցազրոյցի համար:

Share Button

Մեկնաբանել

Լրատուութեան գործընկեր