• London

  • Beirut

  • Moscow

  • Los Angeles

  • Paris

  • Sydney

  • Toronto

Նոր Սերունդին Ուշադրութեան. Զգօնութեան Հրաւէր Մելգոնեան Կրթական Հաստատութեան Հարցով – Գ. Զրոյց

11.10.2018   00:13

Դոկտ. ՄԻՆԱՍ ԳՈՃԱՅԵԱՆ

«Զարթօնք»ի Երէց Աշխատակից

Մեր սոյն զրոյցին մէջ նոր սերունդին եւ հայրենի պետութեան ուշադրութեան կը յանձնենք ՀԲԸՄ Մելգոնեան Կրթական Հաստատութեան (այսուհետեւ՝ ՄԿՀ) շրջանաւարտներէն առաւել աչքառու դէմքերէն ոմանց ակնառու դերը ընդհանրապէս հայ կրթութեան ասպարէզէն ներս։

ՄԿՀ-ի հիմնադիր բարերար եղբայրներուն հոգիները շուրջ 60 տարի խայտացին ի տես այն հայակերտիչ դերին, որ ՄԿՀ-ը ունեցաւ սփիւռքի թէ հայրենիքի մէջ։ Սփիւռքի տարածքին ՄԿՀ-ը արժանի տեղը ունի այնպիսի վարժարաններու եւ ուսումնական կեդրոններու կողքին, ինչպիսիք են Մխիթարեան Վարժարանները (Վենետիկ, Վիեննա), Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան դպրեվանքը (Լիբանան), Երուսաղէմի Ժառանգաւորաց ճեմարանը, Համազգային Ճեմարանը (Պէյրութ), Քարէն Եփփէն (Հալէպ), Հիւսիսեան Հայագիտական Կեդրոնը (Պէյրութ), Հայկազեան Գոլէճն ապա Համալսարանը (Պէյրութ), Կեդրոնական Վարժարանը (Պոլիս), Էսսայեան Վարժարանը (Պոլիս)… եւ այլ հաստատութիւններ։

Ամփոփ կեպով անդրադառնամ ՄԿՀ-էն շրջանաւարտ կարգ մը երախտաւորներու, որոնց ջանքերուն եւ նուիրուածութեան շնորհիւ սփիւռքը օժտուեցաւ կարող մանկավարժներով։

Սկսիմ իմ կրթութեանս ու դաստիարակութեանս վրայ դրական դեր ունեցած ուսուցիչներէն՝ նախակրթարանէն մինչեւ Երեւանի Պետական Համալսարան։ Պրն. Կարապետ Կիւրեղեան (անգլերէն լեզու եւ դաստիարակ), Պօղոս Մատուռեան (հայերէն եւ դաստիարակ), Համբարձում Գումրուեան (հայերէն), Զարեհ Մելքոնեան (հայերէն), Վարուժան Պետիկեան (տոմարակալութիւն, մեքենագրութիւն եւ դաստիարակ), Հրաչ Մանուկեան (մարմնամարզանք), Նիկողայոս Թահմիզեան (Երեւան, հայ հոգեւոր երաժշտութեան պատմութիւն)։ Կը վստահեցնեմ՝ իմ կրթութեանս ու դաստիարակութեանս մէջ շատ թերիներ պիտի ըլլային առանց վերոյիշեալ երախտաւոր Մելգոնեանցիներու։

Պրն. Երուանդ Ակիշեան (շրջ. 1947-1948).- ՄԿՀ-ը աւարտելէ ետք կը պաշտօնավարէ Հաստատութենէն ներս, ապա 1956-1969 կը ստանձնէ Հալէպի Գալուստ Կիւլպէնկեան-Լազար Նաճարեան վարժարանի տնօրէնութիւնը։ Պէյրութ փոխադրուելէ ետք տնօրէն կը նշանակուի ՀԲԸՄիութեան Երուանդ Տեմիրճեան վարժարանի։ ԱՄՆ հաստատուելէ ետք կը շարունակէ իր մանկավարժական գործունէութիւնը։ Հիմնադիրներէն է ՀԲԸՄիութեան Գ Գալիֆորնիոյ Մանուկեան-Տեմիրճեան վարժարանի, կրթական յանձնախումբի անդամ՝ Թէքէեան Մշակութային Միութեան Արշակ Տիգրանեան եւ ՀԲԸՄ-ի Մանուկեան-Տեմիրճեան վարժարաններու։ Կը պաշտօնավարէ Գալիֆորնիոյ Նորթրիճի համալսարանէն ներս որպէս ուսանողական խորհրդական (CSUN)։

Պրն. Զարեհ Մելքոնեան (շրջ. 1945-1946).- Նախ հայոց լեզուի, գրականութեան եւ գրական գիտելիքներու ուսուցիչ ՀԲԸՄ Յովակիմեան-Մանուկեան եւ Դարուհի Յակոբեան վարժարաններու մէջ (Պէյրութ), ապա վերջինիս տնօրէն։ Մեր վարժարանէն ներս գրական-քննադատութեան եւ համաշխարհային գրականութեան մասին մեր գիտելիքները յատկապէս կը պարտինք քերականագէտ եւ ինքնատիպ բանաստեղծ Զարեհ Մելքոնեանին։ Ան 1960-ականներու վերջաւորութեան հրաւիրուեցաւ Տիթրոյթ՝ ՀԲԸՄ-ի նախագահ Ալեք Մանուկեանի կողմէ, որպէս Ալեք Մանուկեան Մշակութային Հիմնադրամի գործադիր-տնօրէն. դասաւանդած է Միշիկընի (Տիրպորն) համալսարանին մէջ։

Փրոֆ. Հերմինէ Մահսերեճեան.- (յաճախած է 1949-1952), անվարձահատոյց դասաւանդած է Հայոց Լեզու Գալիֆորնիոյ Նորթրիճի Համալսարանէն ներս (CSUN)։ Հետագային իր ջանքերուն շնորհիւ հայերէնը դարձաւ Օտար Լեզուներու եւ Գրականութեան բաժնի ճիւղերէն մէկը (այստեղ տողերուս հեղինակը նոյնպէս ատեն մը դասաւանդեց հայոց Լեզու եւ Գրականութիւն)։ Հիմնադիրներէն մէկն է Լոս Անճելըսի Ararat Charter School-ի եւ տասը տարիէ ի վեր կը շարունակէ օգտակար ըլլալ որպէս հոգաբարձութեան փոխ-ատենապետուհի՝ դարձեալ անվարձահատոյց։

Վարդան Թաշճեան.- (շրջ. 1957-1958)  Նախ ուսուցիչ Նոր Բարձրագոյն Վարժարանէ ներս (Պէյրութ), ապա Պաաքլինի (Լեռն. Լիբանան) մէջ, վերադարձ որպէս ուսուցիչ ՄԿՀ, եւ երկարամեայ սիրուած տնօրէն «Նարեկ» Ազգ. Վարժարաններու, Կիպրոս (1957-2001)։ Վարդան Թաշճեանի տնօրէնութեան օրօք Կիպրոսի միակ հայկական նախակրթարանը (Նիկոսիա, Լարնագա եւ Լիմասոլ քաղաքներ) արձանագրեց բազում յաջողութիւններ՝ հայ աշակերտները պատրաստելով երկրորդական վարժարաններու համար՝ ՄԿՀ, American Academi, English School։ Իր պաշտօնակիցներուն հետ սերտ համագործակցութեամբ ան կրցաւ աշակերտութեան սիրտին ու հոգիին մէջ դրոշմել հայկական ոգի եւ գիտակցութիւն։ Վարդան Թաշճեան նաեւ յայտնի գեղանկարիչ է՝ գնահատուած ոչ միայն Կիպրոսի մէջ, այլեւ անոր սահմաններէն դուրս։

Յարութիւն (Արթօ) Այվազեան.- (շրջ. 1966-1967) Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանէն (AUB) վկայուելէ ետք ան վերադարձաւ իր ծննդավայրը՝ Կիպրոս, ուր մինչեւ 1990 պաշտօնավարեց ՄԿՀ-ի մէջ որպէս ուսուցիչ, հերթապահ եւ գլխաւոր հերթապահ, ՄԿՀ տեսուչ, ապա նշանակուեցաւ Կիպրոսի Նարեկ Ազգ. Վարժարաններու տնօրէն։

Վարդգէս Գուրուեան.- 1965-ի շրջանաւարտ, ուսուցիչ ՀԲԸՄ Յովակիմեան Մանուկեան վարժարանէն ներս, Քուէյթի Ազգ. Վարժարան, ՄԿՀ ուսուցիչ, դաստիարակ եւ հերթապահ, երկարամեայ տնօրէն Հոլիուտի Թէքէեան Մշակութային Միութեան Արշակ Տիգրանեան վարժարանի (1981-2012)։ Իր շրջանին վարժարանը սկսաւ 44 աշակերտով եւ հասաւ 356 աշկերտի։ Վարժարանին շրջանաւարտները յաճախեցին ԱՄՆ-ի ամէնէն վարկաւորուած համալսարանները եւ հասան մեծ յաջողութիւններու։

Վարդգէս Նալպանտեան (շրջ. 1966-1967).- Երեւանի Պոլիտեխնիկական Ինստիտուտը (համալսարան) աւարտելէ ետք ան վերադարձաւ Եթովպիա, ուր իր ճարտարագէտի մասնագիտութեան կողքին նուիրուեցաւ հայ գաղութին։ Աւելի քան քառասուն տարիներ Վ. Նալպանտեան իր քոյրերուն եւ կնոջ հետ ծառայէ ու կը շարունակէ ծառայել, հայ դպրոցին, եկեղեցւոյ, ակումբին եւ փոքրաթիւ հայ համայնքի ԲՈԼՈՐ կարիքներուն։

Գէորգ Մարաշլեան  (շրջ. 1969-1970) Պուենոս Այրեսի ՀԲԸՄ Մարի Մանուկեան վարժարանի տնօրէն։ Իր օրօք վարժարանի շրջանաւարտ դասարանի աշակերտները սովորութիւն ստեղծեցին աւարտական շրջապտոյտ-ուխտագնացութիւն կազմակերպել դէպի հայրենիք։  Թէքէեան Մշակութային Միութեան ղեկավարութեան պատասխանատու անդամ։   

Հայկ Սարգիսեան (շրջ. 1974-1975).- Տնօրէն Փարիզի Դպրոցասէր հայկական վարժարանին 2003-էն մինչեւ այսօր (մասնագիտութեամբ երաժիշտ-խմբավար Երեւանի Կոմիտասի անուան Երաժշտանոցէն)։ Իր խնամքին յանձնուած են 3 տարեկանէն մինչեւ 14-15 տարեկան հայորդիներ։ Այժմ Դպրոցասէր կը յաճախեն 260 աշակերտներ։

Արմէն Իւրնէշլեան (շրջ. 1985-1986).- Բացառիկ ուսանող մը, որուն մէջ հաւասարապէս կը մրցէին յառաջադէմ ուսանողը, ասմունքողը, դերասանը եւ պրպրտողը։ Երեւանի Պետ. Համալսարանի Բանասիրութեան բաժինը աւարտելէ ետք կը վերադառնայ ծննդավայր՝ Պէյրութ եւ 1992-էն մինչեւ 1996 կը ստանձնէ Վահան Թէքէեան վարժարանի տնօրէնութիւնը։ 2015-էն սկսեալ կը վարէ ուսուցչական եւ փոխ-տնօրէնական պաշտօն Պէյրութի Հայ Աւետարանական վարժարանէն ներս, ապա 2017-ին կը նշանակուի տնօրէն։ Այցելուի կարգավիճակով կը դասաւանդէ Պէյրութի Հայկազեան համալսարանէն ներս, իսկ 2001-էն ասդին անդամ է Հայկազեան Համալսարանի Հայագիտական Հանդէսի խմբագրական կազմին։

                                                                      ***

Երրորդ զրոյցով մենք աշխատեցանք ցոյց տալ մեզի յայտնի կարգ մը հայկական վարժարաններու Մելգոնեանցի տնօրէններ։ Առանձին ուսումնասիրութեան եւ պրպտուքի կը կարօտի այս շարքը, որովհետեւ բազմաթիւ շրջանաւարտներ լուսոյ այս տաճարէն անցնող քառասուն-յիսուն տարիներուն նուիրուեցան ուսուցչութեան, հայ մամուլին, ազգային-հասարակական միութիններէ ներս վարեցին ու կը շարունակեն վարել պատասխանատու պաշտօններ։ Կարելի է աւելի հեռու երթալով ներկայացնել Մելգոնեանցի գրողներ, մանկավարժներ, նուիրուած ազգայիններ ու դիւանագիտական բնագաւառէն ներս ծառայած ու ծառայող շրջանաւարտներ։ Թող ներուի մեզի բաւականանալ քանի անուններու թուարկումով՝ խոստանալով շարունակել մեր պրպտումները եւ հրատարակութեան յանձնելու զանոնք յառաջիկայ ամիսներուն։

Թորոս Թորանեան (Ազգային-հասարակական գործիչ, գրող, լրագրող, հրատարակիչ)

Ստեփան Օգնայեան (հայկ. դպրոցներու եւ Լիբանանի բանակի մարզիչ)

Գէորգ Գազանճեան (ուսուցիչ, դպրոցի տեսուչ, բանաստեղծ)

Սէսիլ (Սիմոնեան) Քէշիշեան (ազգային-հասարակական գործիչ, արենուշապետ)

Անճէլ Ճապրայեան-Միսիսեան (մանկավարժ, ուսուցիչ)

Նուպար Ակիշեան (գրող)

Նազարէթ Չափատարեան (բանաստեղծ, ուսուցիչ)

Հայկ Նագգաշեան (գրող, ազգային-հասարակական գործիչ)

Շաքէ Հոռոմեան (երկարամեայ ուսուցիչ)

Նուպար Յակոբեան (ազգային-հասարակական գործիչ, գործարար, ՄԱԿ-ի բարձրաստիճան պաշտօնեայ)

Մարի Սոմաքեան (երկարամեայ ուսուցչուհի)

Հերմինէ Քէշիշեան (երկարամեայ ուսուցիչ եւ հերթապահ, ՄԿՀ)

Հայրապետ Թորոսեան (երաժշտութիւն, խմբավար, երկարամեայ ուսուցիչ)

Մանուէլ Քէօսէեան (գրականագէտ, քննադատ, ուսուցիչ)

Մարի Փափազեան (երկարամեայ ուսուցչուհի ՄԿՀ-էն ներս)

Ազնիւ Փափազեան (երկարամեայ ուսուցչուհի ՄԿՀ-էն ներս)

Յակոբ Պոտրումեան (հրապարակագիր, ուսուցիչ)

Յովհաննէս (Ճոն) Կէվհէրեան (գեղանակարիչ)

Մայք Նահապետ (հրատարակիչ, Armenian International Magazine-ի հիմնադիր)

Ռաֆֆի Ցնծալեան (հրատարակիչ)

Միհրան Էսէկիւլեան (երաժիշտ, երգահան, դասախօս)

Ալպէրթ Թիւթիւնճեան (երկարամեայ հերթապահ-դաստիարակ, ՄԿՀ)

Ռաֆֆի Պետիկեան (ազգային-հասարակական գործիչ, Գերմանիա)

Հերմինէ Սայեան (Հրանդ Տինք հիմնարկի պատասխանատու աշխատակցուհի

Սարգիս Տեմիրճեան (երաժիշտ)

Ահարոն Շըխըրտըմեան (խմբագիր, գրող, հրապարակագիր, ազգ.-հասարակական գործիչ)

Պայծառ (Արապեան) Գալայճեան (խմբագիր, ուսուցչուհի, հրապարակագիր)

Յակոբ Մամիկոնեան (խմբավար, երաժիշտ, Պոլիս)

Մասիս Տէր Բարթող (խմբագիր, հրապարակագիր)

Շիրազ Իսկէնտէրեան (ճարտարագէտ, նուիրեալ կրթական մշակ, Աւստրալիա)

Հրաչ Սեփեթճեան (Հայոց լեզուի եւ գրակ. ուսուցիչ, լրագրող, հրապարակագիր, ՀԲԸՄ Մանուկեան-Տեմիրճեան վարժարանի հայկական բաժնի վարիչ, «Նոր Օր» շաբաթաթերթի գլխ. խմբագիր)

Յարութ Թորոսեան (բեմական արուեստ)

Արթօ Արթինեան (գործարար, Հայաստանի Հանրապետութեան Պատուոյ Հիւպատոս, Թայլանտ)

Աւետիս Տիպան (ուսուցիչ)

Մեր թուարկումները բնականաբար թերի են, բայց, ինչպէս ըսինք վերը, կը խոստանանք յառաջիկային ամբողջացնել այս ցանկը՝ ամէն ջանք թափելով, որ ոեւէ մէկը չմոռցուի։

Մեր զրուցաշարքի առաջին գլուխը կ՚աւարտենք յաջորդ՝ 4-րդ զրոյցով, ուր պիտի նկարագրենք երեք դրուագներ, որոնք կ՚արտացոլացնեն Մելգոնեանցիին ոգին հանդէպ իր դպրոցին, ազգին, հայրենիքին ու մարդկութեան։

Մեր խնդրանքն է որ չվարանիք ձեր դիտողութիւնները, թելադրութիւններն ու յաւելումները յղել մեզի՝ mkojayan@sbcglobal.net։ 

Լոս Անճելըս

Share Button

Մեկնաբանել

Լրատուութեան գործընկեր