• London

  • Beirut

  • Moscow

  • Los Angeles

  • Paris

  • Sydney

  • Toronto

Թղթածրարի մը հետքերով. «ՄԵՐ ՏՈՒՆԸ ԾԱԽՈՒ ՉԷ՛»

13.09.2018   22:22

ՄՏՈՐՈՒՄՆԵՐ ՝ ՀԱԶՄԻԷԻ  ՎԻԵՆՆԱԿԱՆ ՄԽԻԹԱՐԵԱՆ ԵՐԿՐՈՐԴԱԿԱՆ ՎԱՐԺԱՐԱՆԻ «ՓՈԽԱԴՐՈՒԹԵԱՆ» ԿԱՊԱԿՑՈՒԹԵԱՄԲ 

ՅՈՎՍԷՓ ՄԵԼՔՈՆԵԱՆ 

ԱՌԱՋԻՆ ՀԱՆԳՐՈՒԱՆ ԵՒ ՕՏԱՐ ԴԵՐԱԿԱՏԱՐՆԵՐՈՒ ՄԻՋԱՄՏՈՒԹԻՒՆ (2013 – 31 Մայիս 2016)

Վենետիկի Մխիթարեան Միաբանութեան Դիւանի 2 Ապրիլ 2017  թուակիր  հաղորդագրութեան համաձայն, որ յետադարձ կերպով եւ դէպքերու զարգացումէն ետք բաւական ուշացումով լոյս տեսաւ հայ մամուլի զանազան օրկաններուն մէջ (տե՛ս օրինակի համար ՄԱՍԻՍ շաբաթաթերթ՝ Լոս Անճելըս, 15 Ապրիլ 2017, ԱԶԴԱԿ օրաթերթ՝ 19 Յունիս 2017, ԶԱՐԹՕՆՔ օրաթերթ՝ 21 Յունիս 2017) կ՚ըսուէր. «Վերջին տասնամեակներու ընթացքին Մխիթարեան Միաբանութեան դիմագրաւած  տնտեսական եւ այլ կարգ մը հարցերուն առնչութեամբ, իբրեւ նեցուկ եւ նման հարցերու լուծման համար՝ Հռոմի Ս. Աթոռին կողմէ կարգուած էին հերթաբար, 1977-էն սկսեալ, մասնաւոր խորհրդականներ եւ գործակատարներ, «այցելու» տիտղոսով եւ տարբեր իրաւասութիւններով օժտուած։ Այս անձերը, ծանօթ իրենց վարչական, գիտական կամ մշակութային գործունէութեամբ, յաճախ նաեւ միջազգային գետնի վրայ, ոչ հայ կրօնաւորներ էին, եկեղեցական տարբեր աստիճաններով»։

Այս հաղորդագրութենէն ի յայտ կու գար, թէ աւելի քան չորս տասնամեակներէ ի վեր Վենետիկի Մխիթարեան Միաբանութիւնը ֆինանսական ծանր պարտաւորութիւններ կը դիմագրաւէր ու անոնց բեռին տակ կը կքէր։ Այս պատճառով Վատիկանի Սբ. Աթոռը միջամուխ կ՚ըլլար լուծում մը կամ լուծումներ գտնելու այս ֆինանսական տագնապին եւ ոչ-հայ մասնագէտներ կամ կրօնաւորներ կ՚առաքէր այս հարցին բարւոք լուծում մը գտնելու համար։

Վերոյիշեալ հաղորդագրութիւնը սակայն ո՛չ մէկ տեղեկութիւն կու տար հետեւեալ կարեւոր հարցերուն եւ կէտերուն կապակցութեամբ։

  • Ինչո՞ւ եւ ինչպէ՞ս Վենետիկի Մխիթարեան Միաբանութիւնը այդքան մեծ պարտքերու առջեւ գտնուած է 1977 թուականէն ի վեր առանց հիմնական, արմատական կամ կառոյցային լուծումի մը յանգելու՝ ներքին ջանքերու միջոցաւ։
  • Որքա՞ն են այս պարտքերը եւ ովքե՞ր են պարտատէրերը։
  • Ինչո՞ւ այսքան տարիներէ ետք առաջին անգամ ըլլալով այս հարցը հրապարակային բացատրութեամբ կը ներկայացուի հայ հանրութեան։
  • Ինչո՞ւ միայն օտար դերակատարներ այդ հարցին մէջ այսքան մեծ եւ կարեւոր դեր խաղացած են։ Ինչո՞ւ Հռոմի Սբ. Աթոռը միջամուխ եղած է այս հարցին։ Ո՞վ հրաւիրած է այս օտար մասնագէտները, ո՞վ նշանակած է եւ ինչո՞ւ։
  • Ինչո՞ւ Մխիթարեան Միաբանութիւնը դուրսէն եղած միջամտութիւններու զոհած է իր անկախութիւնը, երբ այդ անկախութիւնը իր հիմնադրութեան սկիզբէն ի վեր եղած է իրեն յատուկ բնորոշիչ յատկանիշ մը՝ ներքին եւ արտաքին յարաբերութիւններու ծիրին մէջ։

Այս հարցումներուն պատասխանները կրնան որոշ չափով բացատրել հանրութեան թէ ինչո՞ւ վերջին տարիներուն, բայց մասնաւորապէս 2013 թուականէն սկսեալ, Վենետիկի Մխիթարեան Միաբանութեան պարտքերու հարցով մէջտեղ եկած են օտար դերակատարներ յանձինն Արեւելեան եկեղեցիներու ժողովի նախագահ  Ծիրանաւոր Լէօնարտօ Սանտրիի եւ ոմն Հայր Մօրօ Մաքարինէլլիի (Père Mauro Macarinelli), որոնք իբրեւ «խնամատար» իրաւասութիւն ստացած են համապատասխան որոշումներ ընդունելու եւ կարգադրութիւններ ընելու՝ Վենետիկի Մխիթարեան Միաբանութեան  տնտեսական եւ ֆինանսական հարցերուն կապակցութեամբ։

Ըստ Վատիկանի կայքէջին Արեւելեան Եկեղեցիներու Ժողովի գլխաւոր պարտականութիւններէն կը սեպուին Սբ. Աթոռի՝ Արեւելքի Կաթողիկէ դաւանանք ունեցող Եկեղեցիներու հետ յարաբերութիւններու մշակումն ու զարգացումը՝ ծիսական, դաւանական եւ կազմակերպչական հարցերու առնչութեամբ, միաժամանակ յարգելով անոնց աւանդութիւններն ու ինքնավարութիւնը՝ Sui Juris իրաւական  հասկացողութեան հիման վրայ։ Ծիրանաւոր (Կարդինալ) Լէօնարտօ Սանտրի այս ժողովի նախագահն է, եւ Արեւելեան Եկեղեցիներուն պատկանող 23 Պատրիարքներուն հետ համախորհուրդ եւ գործակցաբար կը համադրէ այդ ժողովի աշխատանքները եւ որոշումները։Այս մարմնին մաս կը կազմեն, ի միջ այլոց, Հայ Կաթողիկէ Համայնքի Պատրիարք-Կաթողիկոսը, Մարոնի համայնքի Պատրիարքը, ինչպէս նաեւ Միջին Արեւելքի եւ Անտիոքի տիտղոսակիր Ասորի Կաթողիկէ համայնքի Պատրիարքը։ Արեւելեան Եկեղեցիներու Ժողովի իրաւասութիւնները կը տարածուին նաեւ  Արեւելքի Եկեղեցիներուն պատկանող  միաբանութիւններուն վրայ, ներառեալ Մխիթարեան Միաբանութիւնը։

Նկատի առնելով Արեւելեան Եկեղեցիներու Ժողովի գործունէութեան դաշտը, եւ այդ ժողովի մասնակից անդամներու դերը Լիբանանի եւ Միջին Արեւելքի Քրիստոնեայ համայնքներու կեանքին մէջ, հաւանաբար Վենետիկի Մխիթարեան Միաբանութեան ֆինանսական տագնապը եւ լուծումի մը հաւանական տարբերակները քննութեան եւ քննարկման նիւթ եղած են այդ մարմինի զանազան անդամներուն միջեւ իրենց հերթական ժողովներուն կամ երկողմանի հաղորդակցութիւններու ընթացքին։ Քննարկուած լուծումի տարբերակներէն մին այնպէս կը թուի թէ յանգած է Լիբանանի մէջ գտնուող եւ իբրեւ Վիեննական Մխիթարեան Երկրորդական Վարժարան ճանչցուած հաստատութեան հողատարածքի եւ անշարժ կայքերու վաճառքի որոշումին՝ թեթեւցնելու համար Վենետիկի Մխիթարեան Միաբանութեան պարտքերը եւ այս ձեւով գոհացում տալու պարտատէրերու պահանջքին։ Զարմանալի այն է որ այս «խորհրդակցութիւններուն» իբրեւ արդիւնք Ասորի Կաթողիկէ եկեղեցւոյ Պատրիարք Իգնատիոս Եփրեմ Յովսէփ Գ. Եունան (Ignatius Ephrem Joseph III Younan) յանկարծակի եւ անակնկալ կերպով կը յայտնուի իբրեւ առանձնաշնորհեալ եւ նպաստաւորեալ կողմ այս գործառնութեան մէջ … աջակցութեամբ Արեւելեան Եկեղեցիներու Ժողովի նախագահ Ծիրանաւոր (Կարդինալ) Լէօնարտօ Սանտրիի։ Վերջինս գործակատար  Հայր Մօրո Մաքարինէլլիի (Père Mauro Macarinelli) միջոցով ամէն ջանք կը թափէ ու ճնշում կը բանեցնէ Վարժարանի Տնօրէնութեան վրայ, որ այդ կալուածը եւ շէնքերը անմիջապէս յանձնուին Ասորի Եկեղեցւոյ Պատրիարքութեան։

Անկախ այն հանգամանքէն թէ ո՛չ մէկ ատեն Հազմիէի Վիեննական Մխիթարեան Երկրորդական Վարժարանի 10,000  քառակուսի մեթր հողատարածքը իր շէնքերով եւ անշարժ կայքերով պաշտօնապէս վաճառքի հանուած էր, Անտիոքի Ասորի Կաթողիկէ համայնքի Պատրիարքարանին անօրինակ ջանքը տիրանալու այդ յիշեալ հողատարածքին առանց առեւտրական մրցակցական պայմաններու սահմանումին գայթակղեցուցիչ եւ գայթակղալից երեւոյթ մը կը հանդիսանայ։Նոյնքան գայթակղեցուցիչ է այն պարագան որ Ասորի Պատրիարքարանը կը ջանար հայ ժողովուրդի կրթական պէտքերուն պատկանող կալուածի մը տիրանալ՝ վճարումի աննկարագրելի նպաստաւոր պայմաններով։ Ըստ լաւատեղեակ աղբիւրներու այդ հողատարածքի ներկայ շուկայական փոխարժէքը կը գնահատուի 40-էն 50 միլիոն ամերիկեան տոլարի, մինչդեռ Ասորի Պատրիարքարանը այդ հողատարածքին կը փորձէր տիրանալ՝ վճարելով միայն 8 միլիոն ամերիկեան տոլարի գումար մը։Թէ այդ գումարը ի՞նչպէս պիտի թեթեւցնէր   Վենետիկի Մխիթարեան Միաբանութեան պարտքերը անկասկած բացատրութեան կը կարօտի Արեւելեան Եկեղեցիներու Ժողովի պատասխանատուներուն կողմէ։

Վարժարանի հողատարածքի եւ շէնքի ծրագրեալ վաճառքի լուրը խոր յուզումի կը մատնէր Հազմիէի Վիեննական Մխիթարեան Վարժարանի ներկայ եւ անցեալի սաները, ուսուցչական կազմն ու տնօրէնութիւնը ինչպէն նաեւ Հայեցի կրթութեան ներկայով եւ ապագայով մտահոգ  շրջանակներն ու Մխիթարեան անունին, աւանդին եւ վաստակին համակիր ու բարեկամ անձեր։Աշխարհասփիւռ Մխիթարեան նախկին սաներ այս հարցով բողոքի նամակներ կը պատրաստէին եւ կ՛ուղղէին Արեւելեան Եկեղեցիներու Ժողովի Նախագահ  Ծիրանաւոր (Կարդինալ) Լէօնարտօ Սանտրիին պահանջելով որ յետս կոչուի վաճառքի որոշումը։Այդ նամակներու առաջինը կը ղրկուէր 29 Հոկտեմբեր 2015 թուականին հեռաւոր Արժանթինի մայրաքաղաք Պուէնոս Այրեսէն՝ հոն գործող եւ պաշտօնավարող Մխիթարեան սաներու անունով։Միաժամանակ կը կազմուէր «Փրկենք Մխիթարեանը» կոչուած մարմին մը որ կը փորձէր արգելք հանդիսանալ ծրագրեալ վաճառքին։Լիբանանեան Ֆրանսատառ «Լ՛Օրիան-Լը Ժուր» օրաթերթի 14 Սեպտեմբեր 2015 համարին մէջ Մխիթարեան սաներու ստորագրութեամբ լոյս կը տեսնէր յօդուած մը բացատրելով այս վաճառքի մտահոգիչ պարագաները եւ հետեւանքները։ Միաժամանակ աւելի քան հինգ հարիւր ստորագրութիւն հաշուող ֆրանսերէն խնդրագիր մը կը յղուէր նաեւ 16 Դեկտեմբեր 2015  թուականին Հռոմի Սրբազան Քահանայապետ Ֆրանսիսկոս Պապին կոչ ուղղելով անոր որ արգելք հանդիսանայ այս վաճառքին՝ պահպանելու եւ ապահովելու  Մխիթարեան Վարժարանի հայկական դիմագիծը։ Մխիթարեան սաներու անունով նամակ մըն ալ կը ղրկուէր Պատրիարք Իգնատիոս Եփրեմ Յովսէփ Գ. Եունանի (Ignatius Ephrem Joseph III Younan)  դիպուկ բացատրութեամբ յայտնելով անոր որ «Մեր Տունը Ծախու Չէ՛»։   

Իր կարգին Մեծը Տանն Կիլիկիոյ Վեհափառ Հայրապետ Արամ Ա. ընդունելով Վիեննական Մխիթարեան Հայրերու պատուիրակութիւն մը Անթիլիասի Կաթողիկոսութեան Դիմատետրի էջին վրայ արձագանգ կը հանդիսանար Հազմիէի Մխիթարեան վարժարանի դպրոցի շուրջ ստեղծուած տագնապին, եւ 17 Ապրիլ 2018  թուագրուած տեղադրումով կը յայտարարէր։ «Հայ դպրոցի մը փակումը վնաս մըն է Հայ ժողովուրդի ինքնութեան պահպանման»։

Շարունակելի

Share Button

Մեկնաբանել

Լրատուութեան գործընկեր