• London

  • Beirut

  • Moscow

  • Los Angeles

  • Paris

  • Sydney

  • Toronto

Նոր Սերունդներու Ուշադրութեան

31.08.2018   00:38

                                                                  -Ա-

Զգօնութեան Հրաւէր Մելգոնեան Կրթական Հաստատութեան Հարցով (*)

Դոկտ. ՄԻՆԱՍ ԳՈՃԱՅԵԱՆ

 

            Հեղինակը՝ Դոկտ. Մինաս Գոճայեան եղած է երկարամեայ կրթական մշակ Հայկական Բարեգործական Ընդհանուր Միութեան Մելգոնեան Կրթական Հաստատութեան, Երուսաղէմի Սրբոց Թարգմանչաց եւ Ժառանգաւորաց վարժարաններէն ներս, ինչպէս նաեւ օտար կարգ մը հաստատութիւններու մէջ։ Հրապարակած է մանկավարժական եւ գրականբանասիրական հարիւրաւոր յօդուածներ։ Աւարտած է Երեւանի Պետական Համալսարանի բանասիրութեան եւ գրականութեան բաժինները, ինչպէս նաեւ ԵՊՀ պատմութեան բաժնի աղբիւրագիտութեան բաժանմունքը։

 

Կրճատումներ.- ՀԲԸՄՀայկական Բարեգործական Ընդհանուր Միութիւն

ՄԿՀ.- Մելգոնեան Կրթական Հաստատութիւն

ԵՊՀ.- Երեւանի Պետական Համալսարան

ՀՀ.- Հայաստանի Հանրապետութիւն

 

            Սոյն յօդուածաշարքով փափաքս է զգօն պահել Հայաստանի եւ սփիւռքի հայ հասարակութիւնը, Հայաստանի Հանրապետութեան պետական այրերը, հոգեւոր դասը եւ մտաւորականութիւնը ՄԿՀ-ի հարցով, թէ հարկաւոր է յատուկ ուշադրութիւն դարձնել այս հաստատութեան անսպառ հնարաւորութիւններուն վրայ, որովհետեւ Եւրոպական Միութեան մէջ Կիպրոսի հանրապետութիւնը հայութեան համար յատուկ ռազմավարական նշանակութիւն ունի տարածաշրջանին մէջ, երկրի ժողովուրդը բարեացակամ եղած եւ է հայութեան հանդէպ, հանրապետութեան պետական այրերը աւանդականօրէն կը վարեն հայասէր քաղաքականութիւն՝ նպատակ ունենալով պահել հայ փոքրաթիւ գաղութը այս կղզիին վրայ։ Կիպրոսի հանրապետութիւնը աշխարհագրականօրէն մօտ ըլլալով տակաւին իր շունչը չաւանդած Միջին Արեւելեան հայագաղութներուն եւ մանաւանդ Հայաստանի Հանրապետութեան, բազմաթիւ հնարաւորութիւններ կը պարզէ հայ ժողովուրդի ազգային շահերու տեսակէտէն։

            Նոր ժամանակներու արագ թաւալումին հետ, համակարգչային եւ համացանցային արագաշարժ փոփոխութիւններուն զուգընթաց ՄԿՀ-ը կարելի է վերակառուցել ու յարմարցնել դարուս պահանջներուն՝ անսահման օգուտներ քաղելով ճիշդ ու առարկայական ծրագրաւորումներու պարագային։

 

Պատմական համառօտ ակնարկ

 

            Ժամանակի թաւալումին հետ, ինչպէս նաեւ տասը տարիէ ի վեր իր դռները փակած ՄԿՀի մասին յիշողութիւնը սկսած է խամրիլ դժբախտաբար։ Փայլուն սերունդը 1940-ական, 50-ական թուականներու վաղուց սկսած է իր հրաժեշտը տալ այս աշխարհին, որուն պատճառով նոր սերունդները հայրենիքի թէ սփիւռքի տարածքին քիչ կը լսեն այս եւ այլ փառապանծ հաստատութիւններու մասին։

            ՄԿՀը կը պատկանի յետցեղասպանութեան տարիներու կրթական այն հաստատութիւններու շարքին, որոնք ամենէն համեստ պայմաններու մէջ սերունդներ դաստիարակեցին եւ զանոնք առաքեցին սրբազան ծառայութեան։

            ՄԿՀը իր դռները բացաւ 1926-ին Կիպրոսի Նիկոսիա մայրաքաղաքին մօտ (այժմ քաղաքին տարածքին մէջ կը մտնէ): Հաստատութիւնը հիմնուեցաւ ըստ Կեսարացի Գրիգոր եւ Կարապետ աղա Մելգոնեաններու առատաձեռն նուիրատուութեան (կտակ), որպէսզի այս հաստատութեան մէջ պատսպարուին որբերը, արհեստներ սորվին, ուսում ստանան եւ վերընձիւղուին։ Կտակին գործադրութիւնը արդարօրէն յանձնուեցաւ ՀԲԸՄին (այն ատեն Միութեան նախագահն էր հիմնադիր Պօղոս Նուպար Փաշա, Եգիպտոս):

            Կարճ ատենուան մէջ որբանոցկրթական հաստատութիւնը օժտուեցաւ նոր ծրագիրներով, հաստատուեցաւ մանկավարժական բաժինը, որուն շրջանաւարտները մեծաւ մասամբ նուիրուեցան ուսուցչութեան, լրագրութեան եւ ազգային կառոյցներու հզօրացման։ Առաջին տասնամեակներու շրջանաւարտներէն շատեր ներգաղթեցին հայրենիք, սակայն յատկապէս Բ. Պատերազմէն ետք մելգոնեանցիները հոծ թուով մեկնեցան հայրենիք եւ իրենց մասնագիտական ծառայութիւնը բերին հայրենիքի վերելքին։ Յիշենք կարգ մը անուններ՝ Կարպիս Սուրէնեան (Սարկաւագեան, գրող, հրապարակագիր եւ թարգմանիչ), Գրիգոր Քէշիշեան (գրող, թարգմանիչ եւ Սովետահայ Հանրագիտարանի խմբագիր), Շաքէ Վարսեան (լրագրող եւ հրապարակագիր), Յակոբ Յակոբեան (նկարիչ, Վահէ Բարթիկեան (Մեսրոպ Մաշտոցի անուան Մատենադարանի աւագ գիտաշխատող), Մեսրոպուհի Մեսրոպ Թանգարանեան (մանկավարժ) եւ շատ ուրիշ երախտաւորներ։ Սփիւռքի տարածքին նոյնպէս ՄԿՀի շրջանաւարտներ իրենց զգալի աւանդը ունեցան, որոնցմէ յիշենք Գերսամ Ահարոնեանը (վաստակաշատ խմբագիր եւ ազգայինհասարակական գործիչ), Սմբատ Տէվլէթեան (Տէրունեան, ազգ.-հասարակական գործիչ եւ բանաստեղծ), Զարեհ Մելքոնեան (մանկավարժ, դպրոցի տնօրէն, բանաստեղծ), Օննիկ Սարգիսեան (մանկավարժ, խմբագիր եւ դպրոցի տնօրէն), Փանոս Թիթիզեան (ազգայինհասարակական գործիչ), Բարսեղ Թուղլաճեան, Պօղոս Մատուրեան (մանկավարժ, բանաստեղծ), Անդրանիկ Փոլատեան (խմբագիր), Սեպուհ Աբգարեան (երկարամեայ մանկավարժ, արուեստի ուսուցիչ, խմբավար, «Գոհար» համոյթի գլխաւոր ղեկավար), Սօսի Պետիկեան (մանկավարժ, դպրոցի տնօրէն) եւ դեռ կարելի է երկարել շարքը ՄԿՀի երախտաւոր սաներու։

            Արդար ըլլալու համար պէտք է յիշել նաեւ 70-80-ական թուականներու կարգ մը շրջանաւարտներ, որոնք մինչեւ օրս կը ծառայեն հայ ազգին։ Կրկին յիշենք կարգ մը անուններ. Հայկ Սարգիսեան (դպրոցի տնօրէն, խմբավար, Փարիզ), Հայարփի Տէմիրճեան (մանկավարժդաստիարակ, Կիպրոս), Մակի Հալաճեան (ուսուցչուհի, դաստիարակ, Կիպրոս), Վիոլէթ Նալչաճեան (ուսուցչուհի, դաստիարակ, Կիպրոս), Արմէն Իւրնէշլեան (մանկավարժ, հրապարակախօս, գրականագէտ, Պէյրութ), Հրաչ Սեփեթճեան (ուսուցիչ, մանկավարժ, «Նոր Օր» շաբաթաթերթի գլխ. խմբագիր, ՊէյրութԳալիֆորնիա), Էլէոնոր Թահմազեան (ուսուցչուհի, դաստիարակ, Գալիֆորնիա):

            ՄԿՀը այն վտակն էր, որուն շնորհիւ սփիւռքը կը սնուէր իր հոգեւոր եւ դպրոցական պէտքերը հոգալու համար։ Այսօր, արդէն տասը տարիէ ի վեր ՀԲԸՄի Կեդրոնական Վարչութեան վերջին երկու նախագահներու եւ անոնց վարչական կազմի աշխատակիցներու կողմէ ՄԿՀը նկատուեցաւ որպէս իր առաքելութիւնը աւարտած կրթական հաստատութիւն մը, որ բեռ մըն է (եղեր) ՀԲԸՄի ուսերուն վրայ, ու փակուեցաւ։ Կը ծրագրուի եւ հանրութեան ալ կ՚ըսուի թէ Հաստատութեան վաճառքէն ստացուած միլիոններով կարելի է ՀՀի մէջ հիմնել այլ ազգօգուտ հիմնարկներ եւ կամ կարելի է իրագործել այլ ծրագիրներ:

            Հաստատութեան տարածքը ցարդ չէ յաջողուած վաճառել, այս ընթացքով ալ դեռ երկար ատեն պիտի մնայ լիմպոյի մէջ։

            Յաջորդիւ պիտի շարունակենք յայտնել մեր տեսակէտներն ու առաջարկութիւնները ՄԿՀի հարցով՝ յուսալով, որ ՀՀի նոր սերունդը, նոր իշխանութիւնները յատկապէս, եւ սփիւռքեան կառոյցները տեղեակ դառնան մեր այլընտրանքին։   

(*) Սոյն յօդուածաշարքի համար հիմնական դրդապատճառ ու շարժառիթ հանդիսացան Սփիւռքի նախարար Մխիթար Հայրապետեանի հետաքրքրութիւնները ՄԿՀի հարցով (Կիպրոս եւ ԱՄՆ): Հետեւաբար անհրաժեշտութիւն նկատեցինք անգամ մը եւս հայ հասարակութեան ուշադրութիւնը բեւեռել այս պատկառելի կրթական հաստատութեան վրայ։

Share Button

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Լրատուութեան գործընկեր